رجـعت در آثار اسلامي
۳۰ بهمن ۱۳۸۷
با توجه به جايگاه برجستة رجعت در آموزه‌هاي شيعه، عالمان و محدثان اين مذهب از ديرباز به اين موضوع توجهي ويژه داشته و کتاب‌ها و رساله‌هاي متعددي در اين زمينه تأليف کرده‌اند که متأسفانه بسياري از آنها در گذر زمان از بين رفته و تنها نامي از آنها در کتاب‌هاي رجال و فهرست باقي مانده است.1

شيخ آغابزرگ تهراني در کتاب خود سي کتاب را که در ادوار مختلف رجعت نوشته شده‌اند، معرفي کرده است.2

برخي از مهم‌ترين کتاب‌هاي نوشته شده در زمينة رجعت که منتشر شده و اکنون در اختيار ماست عبارتند از:
 
الف) الرجعـة، اثر ميرزا محمد مؤمن بن دوست محمد حسيني استرآبادي (شهيد به مکه در سال 1088 ق.) تحقيق: فارس حسّون کريم، چاپ دوم: قم، انوارالهدي، 1417 ق. در اين کتاب، پس از مقدمه‌اي کوتاه در زمينة لزوم رجوع بهامامان در همة امور و تسليم شدن در برابر آنها، بيش از صد روايت در زمينه موضوع رجعت آمده است.
 
ب) الإيقاظ من الهجعـة بالبرهان علي الرجعـة 3، شيخ محمد بن حسن حرّ عاملي (م 1104 ق.)، در اين کتاب که در سال 1075 ق. تأليف شده است، بيش از 170 روايت، ده‌ها آيه و دلايل و قرائن ديگر براي اثبات رجعت اقامه شده است.
 
ج) رجعت، محمد باقر مجلسي (م 1111 ق.) در اين کتاب که به زبان فارسي نگاشته شده است، چهارده روايت در زمينة ظهور امام مهدي(ع) و موضوع رجعت، ارائه شده است.
 
گفتني است، علامه مجلسي(ره) در کتاب بحارالأنوار نيز به تفصيل به موضوع رجعت پرداخته و حدود دويست روايت در اين زمينه نقل کرده است.4
 
د) الشيعـة و الرجعـة: کتاب علمي، تاريخي، ادبي، اخلاقي يتضمن فيه بحثاً تحليلاً تحقيقاً عن مسئلـة الرجعـة مفصلاً، محمدرضا طبسي نجفي (م 1405 ق.) چاپ اول، نجف اشرف، المطبعـة الحيدريـة، 1375 ق.
 
در اين کتاب که در سال 1375 ق. تأليف شده است، پس از بيان مباحث مقدماتي، در ضمن چند فصل، جايگاه رجعت در قرآن، ادعيه، زيارات، اجماع فقها و کلمات بزرگان بررسي شده است. در نخستين فصل اين کتاب، 174 آيه قرآن که در روايات به موضوع رجعت تأويل يا تفسير شده‌اند، به همراه روايات مربوط ارائه شده است.
 
در سال‌هاي اخير نيز کتاب‌هايي در اين زمينه تأليف شده است که از آن جمله مي‌توان به آثار زير اشاره کرد:
1. رجعت يا دولت کريمة خاندان وحي(ع)، محمد خادمي شيرازي, ويراستة علي‌اکبر مهدي‌پور، چاپ دوم، قم، مؤلف، 1411 ق.
2. رجعت از ديدگاه عقل، قرآن، حديث، حسن طارمي، چاپ نهم: قم، دفتر انتشارات اسلامي، 1383.
3. رجعت يا بازگشت به جهان، محمدرضا ضميري، چاپ اول: تهران، موعود، 1378.
4. بازگشت به دنيا در پايان تاريخ، خدامراد سليميان، چاپ اوّل: قم، بوستان کتاب، 1384.
5. الرجعـة أو العودة إلي الحياة الدنيا بعد الموت، چاپ اوّل: قم، مرکز الرسالـة، 1418 ق.

ماهنامه موعود شماره 91

پي‌نوشت‌ها:

1. ر.ک: الرجعـة أو العود إلي الحياة الدنيا بعد الموت، چاپ اول، قم، مرکز الرسالـة، 1418 هـ .ق. صص 46ـ47.
2. ر.ک: الذريعـة إلي تصانيف الشيعـة، ج1، صص 91ـ95؛ ج 7، ص 116؛ ج10، صص 161-163 و ج 11، ص 187.
3. معادل فارسي نام کتاب چنين است: بيدار کردن از خواب در زمينة استدلال بر رجعت.
4. ر.ک: بحارالأنوار، ج 53، باب الرجعـة، صص 39ـ144.