spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود

مطالب مرتبط

addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
موعود در قرآن-8 چاپ پست الكترونيكي
۱۶ فروردين ۱۳۸۴



سلام بر مظهر آب روان‌‌
عبدالرسول هاديان شيرازى


قل ارايتم ان اصبح ماؤكم غورا فمن ياتيكم بماء معين. (1)

بگو: اگر آب [سرزمين] شما فرو رود [و پنهان شود] چه كسى آب روان برايتان مى‌‌آورد؟

در اين آيه خداوند خطاب به پيامبر اكرم، صلى‌‌الله‌‌عليه‌‌وآله، مى‌‌فرمايد: اى محمد! به اين كفار بگو: به من خبر دهيد اين آبى كه خداوند در چشمه‌‌ها و نهرها براى شما قرار داده تا از منافع آن بهره‌‌مند شويد، اگر به گونه‌‌اى در زمين فرو رود كه دسترسى به آن ممكن نباشد، چه كسى است كه شما را به آب جارى رهنمون سازد؟

اين آيه بيانگر مهمترين نعمت و رحمت الهى است كه بر بندگان نازل شده است.

الم تر ان الله انزل من السماء ماء فسلكه ينابيع فى الارض ثم يخرج به زرعا مختلفا الوانه... (2)

آيا نديده‌‌اى كه خداوند از آسمان آبى فرستاد، سپس آن را به چشمه‌‌هايى در زمين راه داد، آنگاه به وسيله كشتزارى كه رنگهاى آن گوناگون است‌‌بيرون مى‌‌آورد.

يكى از آثار اين رحمت الهى، آبهاى زيرزمينى است كه با قرار گرفتن آن در چشمه‌‌ها، چاهها، و قناتها ذخيره‌‌اى براى بهره بردارى از آن در موقع مناسب مى‌‌شود. خداوند در اين آيه با بيان نقش آبهاى زيرزمينى در حيات بخشيدن موجودات زنده، و سؤال از عامل اصلى و رساندن مردم به اين آب، مخاطبان خود را به رجوع به فطرت براى دريافت جواب آن، دعوت مى‌‌كند تا مردم متوجه شوند كه تنها قدرتى كه در وقت نياز بايد به او رجوع كرد و به او متكى بود، خداى قادر متعال است.

اين ظاهر آيه است كه درك آن براى همه ممكن است; اما در باطن آن معانى عميقى نهفته است كه همه كس قدرت فهم آن را ندارند. فهم باطن قرآن مخصوص معصومان و پاكانى است كه به سرچشمه فيض الهى و هدايت ربانى رسيده و از كوثر زلال آن سيراب شده‌‌اند، آنها مى‌‌توانند ما را از اين پوسته رويين عبور دهند و به مغز و محتوا برسانند.

آب مهمترين عامل زندگى مادى بشر است، اما روح انسان نيز نياز به چشمه‌‌اى دارد كه او را از كوثر زلال معارف الهى سيراب كند و حيات تازه‌‌اى در جانش بدمد و او را به اوج كمال برساند. آن سرچشمه هدايت الهى است كه بدون راهنما و «خضر راه‌‌» رسيدن به آن ممكن نيست.

قطع اين مرحله بى همرهى خضر مكن ظلمات است‌‌بترس از خطر گمراهى (3)

انبيا و اولياى الهى با نور هدايت‌‌خود براى رهايى مردم از تاريكيها از هيچ تلاش و كوششى دريغ نكرده، و هر كدام همانند سرچشمه‌‌اى هستند كه با تمام شدن آب آن، دوباره رحمت الهى ريزش مى‌‌كند و آبهاى جديدى جايگزين آن مى‌‌شود، و به همين جهت در زياراتى از امام صادق، عليه‌‌السلام، خطاب به على، عليه‌‌السلام، چنين آمده است:

السلام عليك يا... مظهر الماء المعين (4)

سلام بر تو اى مظهر آب روان!

از امام رضا، عليه‌‌السلام، درباره اين آيه سؤال شد، حضرت فرمودند: «ماؤكم يعنى ابوابكم‌‌»، كه مراد از آن امامان هستند كه هر كدام ابواب الهى بين او و خلق اويند. (5)

اگر هر كدام از اين درهاى رحمت الهى بسته شود، سرچشمه حيات معنوى انسان بسته مى‌‌شود، و افراد هوشيار احساس سرگردانى مى‌‌كنند و براى يافتن راهبرى ديگر تلاش مى‌‌كنند. به همين جهت وقتى على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر، عليه‌‌السلام، درباره تاويل اين آيه سؤال كرد، حضرت فرمودند:

اذا فقدتم امامكم فلم تروه فماذا تصنعون؟ (6)

هرگاه امامتان را نيابيد و او را نبينيد چه مى‌‌كنيد؟

اما خداوند هيچ گاه زمين را خالى از حجت قرار نمى‌‌دهد و با سپرى شدن عمر هر كدام امام ديگرى مى‌‌فرستد، بنابراين امام صادق، عليه‌‌السلام، در تاويل اين آيه مى‌‌فرمايند:

اذا غاب امامكم فمن ياتيكم بامام جديد؟ (7)

هرگاه امامتان از شما پنهان شود چه كسى امام جديد برايتان مى‌‌فرستد؟

با ختم نبوت و سپرى شدن حيات امامان معصوم دوران غيبت فرا رسيد. اين دوران همچون آبى است كه براى ذخيره به زمين فرو رود، به اميد روزى كه با فراهم شدن زمينه جامعه براى پذيرش آن، اين ذخيره الهى فوران كند و تشنگان واقعى معرفت را سيراب كند. امام باقر، عليه‌‌السلام، در تاويل آيه محل بحث مى‌‌فرمايد:

نزلت فى القائم، عليه‌‌السلام، يقول: ان اصبح امامكم غائبا عنكم لا تدرون اين هو؟ فمن ياتيكم بامام ظاهر ياتيكم باخبار السموات و الارض، و حلال الله و حرامه. ثم قال: و الله ما جاء تاويل هذه الآية و لابد ان يجيى تاويلها. (8)

اين آيه درباره امام قائم، عليه‌‌السلام، نازل شده است. مى‌‌گويد: اگر امامتان از شما غايب گردد و ندانيد كجاست چه كسى براى شما امامى مى‌‌فرستد كه اخبار زمين و آسمان و حلال و حرام خدا را براى شما بياورد، سپس فرمود: سوگند به خدا، تاويل اين آيه نيامده و سرانجام خواهد آمد.

در روايتى است كه عمار از پيامبر اكرم، صلى‌‌الله‌‌عليه‌‌وآله، سؤال كرد كه مهدى كيست؟ حضرت فرمودند:

اى عمار! خداوند تبارك و تعالى با من پيمان بسته كه از صلب حسين، نه امام بيرون آورد، و نهمين آنها از مردم پنهان مى‌‌شود، سپس همين آيه را تلاوت كردند و فرمودند: غيبتى طولانى دارد، به گونه‌‌اى كه گروهى از عقيده‌‌شان برمى‌‌گردند وگروه ديگر ثابت قدم مى‌‌مانند. پس وقتى آخرالزمان شود خروج كند و دنيا را پر از قسط و عدل مى‌‌كند همانطور كه از ظلم و جور پر شده است. (9)

بنابراين، «ظاهر آيه مربوط به آب جارى است كه مايه حيات موجودات زنده است، و باطن آيه مربوط به وجود امام علم و عدالت جهان گستر اوست كه آن نيز مايه حيات جامعه انسانى است.» (10)

اما وجه تشبيه آب به امامان معصوم اين است كه، همانطور كه آب رحمت الهى و مايه حيات مادى انسانهاست و بدون آب نمى‌‌توان زندگى كرد، امامان معصوم نيز رحمت‌‌خداوند و وسيله‌‌اى براى وجود حيات روحانى انسانها و سلامت جامعه‌‌اند، به همين جهت در حديثى است كه ابو حمزه از امام صادق، عليه‌‌السلام، سؤال كرد: آيا زمين بدون امام باقى مى‌‌ماند؟ حضرت فرمودند:

لو بقيت الارض بغير امام لساخت (11)

اگر زمين بدون امام باشد، [اهل] آن را فرو مى‌‌برد.

آب وسيله‌‌اى براى زدودن پليديهاى ظاهرى است، امامان معصوم نيز وسيله‌‌اى براى پاك كردن انسانها از پليديهاى درونى و شرك و جهل و گناه‌‌اند.

آب با فرو رفتن در زمين در آنجا ذخيره مى‌‌شود تا با برنامه‌‌ريزى دقيق موجودات زنده از آن بهره‌‌مند شوند. حضرت مهدى، عجل‌‌الله‌‌تعالى‌‌فرجه، نيز با غيبت‌‌خود ذخيره‌‌اى براى جهانيان است تا با ظهور خود در موقع مناسب، دنيا با بهره‌‌گيرى از وجودشان راه تكامل و معنويت را پيش گيرد و مردم به سعادت برسند.

البته بايد توجه داشت كه آب پنهان در زمين، بدون تلاش و تحمل رنج و زحمت‌‌به دست نمى‌‌آيد. هرگاه انسان احساس تشنگى كند و در زمين، آبى براى آشاميدن نيابد، براى رسيدن به آبهاى زيرزمينى به حفر چاه و قنات مى‌‌پردازد. ظهور حضرت مهدى، عليه‌‌السلام، نيز زمانى تحقق مى‌‌يابد كه مردم مشتاق عدالت‌‌شوند و با تلاش خود مقدمات آن را فراهم كنند. و در اين ميان فقط مؤمنان واقعى هستند كه فقدان وجود آن حضرت را احساس مى‌‌كنند و تشنه وصال اويند. همچنانكه امام رضا، عليه‌‌السلام، مى‌‌فرمايد:

و كم من مؤمن متاسف حران حزين عند فقد الماء المعين (12)

چه بسيارند مؤمنان اندوهگين و بسيار تشنه كه هنگام فقدان آن آب روان غمناك هستند.

كلام آخر اين است كه اين آبى كه در دل زمين پنهان است، در همان حال نيز داراى خواص متعددى است كه در علوم طبيعى ذكر شده است. در حال غيبت نيز مردم از بركت وجودى حضرت مهدى، عليه‌‌السلام، بهره‌‌مندند گرچه خود خبر ندارند، و چه بسيارند افرادى كه در هنگام گرفتارى به ايشان توسل جسته‌‌اند و مشكلشان حل شده است. و چه بسيارند گنهكارانى كه از بركت وجود حضرت ولى عصر، عجل‌‌الله‌‌تعالى‌‌فرجه، نور هدايت‌‌بر قلبشان تابيده و خود را از گمراهيها نجات داده‌‌اند، با وجودى كه با چشم ظاهرى، آن حضرت را نديده‌‌اند.

غيبت ايشان همچون خورشيدى است كه در پشت ابرها پنهان است، ولى مردم از نور وجودش استفاده مى‌‌كنند، همچنانكه از امام زمان روايت‌‌شده است كه فرمودند:

اما وجه انتفاع بى فى غيبتى، فكالانتفاع بالشمس اذا غيبها عن الابصار السحاب، و انى لامان لاهل الارض كما ان النجوم امان لاهل السماء، فاغلقوا ابواب السؤال عما لا يعنيكم... (13)

اما كيفيت نفع رساندن من در زمان غيبتم، همچون نفع رساندن خورشيد است زمانى كه ابرها آن را از چشمها پنهان نمايد، و من ايمن دهنده اهل زمينم، همچنانكه ستارگان ايمن دهنده اهل آسمانند...

بنابراين، همانطور كه در بعضى مواقع به خاطر مصلحت‌‌بالاترى، خورشيد به وسيله ابرها پنهان مى‌‌شود، ولى آثار وجودش قابل مشاهده است و در همان حال مردم از آن بهره مى‌‌برند، و هر لحظه هم منتظر كنار رفتن ابرها و آشكار شدن خورشيد هستند، در زمان غيبت‌‌حضرت مهدى، عليه‌‌السلام، نيز، آن حضرت به خاطر مصالحى از ديده‌‌ها پنهان است ولى، اولا: آثار وجودش براى اهل بصيرت هويدا و روشن است، و ثانيا: مردم از وجود ايشان بهره مى‌‌برند، و ثالثا: بايد هر لحظه منتظر كنار رفتن پرده غيبت و ظهور آن حضرت باشيم.


پى‌‌نوشتها:

1. سوره ملك (67)، آيه 30.

2. سوره زمر (39)، آيه 21.

3. لسان الغيب حافظ شيرازى.

4. المجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج‌‌97، ص‌‌375.

5. همان، ج 24، ص 100، ح 1.

6. همان، ح 2.

7. همان، ح‌‌3.

8. العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تفسير نورالثقلين، ج 5، ص‌‌387.

9. الخداز، على بن محد بن على، كفايه الاثر، قم، انتشارات بيدار، 1401، ص 121.

10. مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج 24، ص‌‌360.

11. الكلينى، محمد بن يعقوب، الكافى، ج 1، ص‌‌179، ح 10.

12. المجلسى، محمدباقر، همان، ج 52، ص‌‌289.

13. همان، ص 92.

در زياراتى از امام صادق، عليه‌‌السلام، خطاب به على، عليه‌‌السلام، چنين آمده است:

ماهنامه موعود شماره 14


 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.