spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود

مطالب مرتبط

addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
يك سبو عطش -2 چاپ پست الكترونيكي
۱۳ فروردين ۱۳۸۴
قسمت دوم

مرتضى مهدوى


نگرشى بر موضوع دعا براى تعجيل فرج
انگيزه پرداختن به اين موضوع

از آنچه گفتيم، انگيزه ما در انتخاب موضوع «دعا براى تعجيل فرج » تا اندازه اى روشن شد، اما لازم است توضيح بيشترى درباره آن ارايه كنيم.

آنچه سبب شد به بيان موضوع مذكور بپردازيم، عبارت است از:

1- اهميت دعاى تعجيل فرج
درباره اهميت فوق العاده موضوع «دعا براى تعجيل فرج »، در قسمت قبل اشاراتى داشتيم، در آينده نيز بتفصيل سخن خواهيم گفت.

آنچه در اينجا مى گوييم، اين است كه:

الف) دعاى تعجيل فرج، بخشى از فرهنگ مهدويت و مكتب انتظار است، و بنابراين، اهميت آن به تبع اهميت اين فرهنگ و مكتب، بسيار درخور توجه خواهد بود. همان طور كه اين فرهنگ با اعتقاد، هدف، زندگى، آرمان و دنيا و آخرت ما ارتباط و تاثير مستقيم دارد هر بخش آن نيز، از جمله «دعاى تعجيل فرج »، به تناسب، اهميت پيدا مى كند. پس براى درك ارزش و اهميت دعاى تعجيل فرج، بايد نگاه ما به آن، با توجه به اهميت اصل فرهنگ مهدويت باشد، نه به صورت جزئى و موردى و بنابراين نبايد آن را صرفا به عنوان يك كار ساده، يعنى يك دعاى معمولى تلقى كرد.

ب) اين موضوع مؤكدا مورد توجه خود حضرت ولى عصر، عجل الله تعالى فرجه، بوده و مكررا به آن امر فرموده اند.

يك نمونه آن، حديث معروفى است كه فرموده اند:

براى تعجيل فرج، بسيار دعا كنيد; زيرا فرج شما نيز همان است. (1)

در اين حديث شريف، نكات زيادى نهفته است كه به خواست حضرت حق بعدا به آن خواهيم پرداخت. اما آنچه در اينجا بايد گفت اين است كه اين، يك دستور و مساله معمولى نيست، بلكه دستور «امام معصوم و فرمان حجت بالغه الهى » است و از معدن عصمت، علم و حكمت مطلقه صادر گرديده است و بايد براى آن، اهميت قائل شد; اهميتى در خور آن امام همام و شايسته مقام امامت و ولايت.

بايد فكر كنيم و به تامل بنشينيم كه چرا امام و حجت مطلق حق چنين امرى فرموده است؟ بايد بينديشيم وقتى كه امام و حجت خدا، آن كانون علم، حكمت، عصمت، رحمت و هدايت، از پس پرده غيبت براى شيعيان و دوستداران خويش پيامى مى فرستد، بى ترديد مهمترين سخن، توصيه و پيام را انتخاب مى فرمايد، انگشت بر نقطه اى مى نهد و نكته اى را برمى گزيند كه اهميت و ارزشى قابل توجه دارد; اين لازمه شان امامت و ولايت و لطف و مهربانى امام، عليه السلام، است.

نمونه دوم: امر به نوشتن كتابى مستقل درباره «دعاى تعجيل فرج »از جمله مواردى كه اهميت و لزوم دعا براى تعجيل فرج را بخوبى بيان مى كند، امر امام عصر، عليه السلام، به نوشتن كتابى مستقل پيرامون اين موضوع است.

صاحب كتاب «مكيال المكارم »، ميرزا محمدتقى موسوى اصفهانى، بعد از آنكه در نوشتن كتابى در اين زمينه تاخير مى كند، شبى جمال دلرباى آن حضرت را در خواب مى بيند كه درباره آن مى فرمايد:

اين كتاب را بنويس و عربى هم بنويس و نام آن را بگذار مكيال المكارم فى فوائد الدعاء للقائم. (2)

اين مطلب نشان مى دهد كه حجت بالغه الهى براى موضوع دعاى تعجيل فرج، اهميت و اصالت بسيارى قائل است و شايسته نيست شيعيان و منتظران ولى اعظم نسبت به آن بى توجهى روا دارند.

نكته اى كه در اين مقام لازم است تذكر داده شود، اين است كه ذكر اين گونه موارد كه مشتمل بر نقل رؤياست، براى اثبات و استدلال نيست; چرا كه روايات و احاديث و نيز دلايل عقلى در اين زمينه وجود دارد و بعدا به آنها خواهيم پرداخت.

بنابراين، ذكر چنين مواردى صرفا براى تاييد موضوع و توجه هر چه بيشتر علاقه مندان و دوستان امام عصر، عجل الله تعالى فرجه، است. بى ترديد اگر اين موارد از انسانهاى صالح و موثق نقل شود، از اعتبار لازم براى اطمينان و اعتماد به آنها برخوردار خواهد گشت، چنانكه محدث بزرگوار و عالم گرانقدر شيعه، شيخ صدوق، اعلى الله مقامه، در مقدمه كتاب «كمال الدين » كه از مهمترين و قديمى ترين كتب معتبر و جامع درباره غيبت امام عصر، ارواحنا فداه، است متذكر مى شود كه آن را به دستور آن حضرت كه در عالم رؤيا به او امر فرموده بودند، نوشته است. (3)

حساسيت نسبت به اعتبار اين گونه امور و ملاكهاى آن است كه ما را از ذكر موارد ديگرى مانند رؤياهاى صادقه و يا حتى پيامهاى شفاهى امام عصر، عليه السلام، در اين زمينه منصرف مى سازد; گر چه آثار صدق و درستى در برخى از آنها بخوبى آشكار است. علاقه مندان مى توانند آنها را در بعضى از كتابهايى كه در اين مورد نوشته شده، بيابند. (4)

اكنون بنگريد; امام عصر، عليه السلام، دستور فرموده است كه شيعيان و دوستانش براى فرج و ظهور آن حضرت دعا كنند، آن هم بسيار زياد. و آنگاه به عالمى گرانقدر امر مى فرمايد كتابى مستقل پيرامون آثار و فوائد دعاى تعجيل فرج بنويسد. براى چه؟ براى اينكه پيروان و دوستداران آن حضرت به اين آثار و بركات و در نتيجه، به اصل دعاى تعجيل فرج توجه كرده و اهميت و ارزش آن را دريابند و در نهايت به آن عمل نمايند.

راستى اين همه عنايت به دعاى تعجيل فرج، توجه، تاكيد و امر و دستور به آن از طرف امام عصر و حجت خدا در روى زمين، چقدر مورد توجه ماست؟

ج) مطلب ديگر در مورد اهميت دعاى تعجيل فرج، احاديث و روايات در اين زمينه و بحثهاى آينده است كه به واست خداوند مطرح خواهد شد.

2- افراط و تفريط
انگيزه ديگر ما، كج فهمى در افراط و تفريط بسيارى از دوستداران و ارادتمندان امام عصر، عليه السلام، نسبت به اين مساله، يعنى دعاى تعجيل فرج است.

عده اى از آنان به مساله مذكور گر چه توجه دارند و براى آن چه بسا جلسه نيز تشكيل مى دهند; با سوز و اخلاص نيز براى امام عصر، عليه السلام، و تعجيل در فرج آن حضرت دعا مى كنند; اما به همين مقدار بسنده كرده و به ابعاد ديگر دعا و وظايف و تكاليف ديگر منتظران كارى ندارند و تصور مى كنند وظيفه خود را خوب انجام داده اند.

عده اى ديگر از دوستداران امام عصر، ارواحنا فداه، از ارزش و اهميت دعاى تعجيل فرج بى خبرند و به آن اعتراض نيز مى كنند، به پندار اينان، دعا تاثير مهمى ندارد و كسانى كه خود را به آن مشغول كرده اند، عامى، قشرى و از مسايل بنيادى، ناآگاهند.

برخى پا را فراتر نهاده و دعا براى تعجيل فرج را امرى تخدير كننده، غفلت زا و فرار از مسؤوليتها مى دانند، در حالى كه از تحليل و محتواى بلند، سازنده و ارزشمند آن آگاه نيستند.

قشر عظيم و نوع دوستداران معمولى امام عصر، عليه السلام، يعنى بسيارى از مردم نيز، از اهميت و جايگاه آن بى خبر و غافلند; و اين حاصل عدم تبليغ كافى از سوى مبلغان و مسؤولان فرهنگى و دينى براى مردم است.

در اين ميان تنها عده كمى هستند كه مفهوم راستين و عميق دعا براى تعجيل فرج را درك كرده و به آن عمل مى كنند.

خاستگاه اين بينشها
خاستگاه اين بينشها، تلقى انسانها از مساله انتظار فرج است. كسى كه «انتظار فرج » را فقط يك حالت نفسانى و صرفا وظيفه اى فردى و عبادى مى داند; كسى كه انتظار فرج را تكاليف مهم و سرنوشت ساز مسلمانان در زمينه هاى اجتماعى، سياسى و حكومتى نمى نگرد; كسى كه انتظار فرج را با تشكيل حكومت در زمان غيبت، منافى مى پندارد; طبعا چنين افرادى نمى توانند تلقى عميق، گسترده، تاثيرگذار، حماسى و پراهميتى از دعاى فرج داشته باشند. روشن است كسى كه بپندارد مبارزه با مستكبران جهانى و تشكيل حكومت اسلامى فقط وظيفه امام زمان، عليه السلام، است و هر حكومتى كه در زمان غيبت تشكيل شود باطل است و به نتيجه نمى رسد تصور خواهد كرد كه براى تحقق حاكميت اسلام فقط بايد منتظر آمدن امام عصر، عليه السلام، بود و بنابراين بايد براى آمدن حضرت دعا كرد!

برخى با برداشت غلط و سطحى از اينكه «زمين قبل از ظهور امام عصر، عليه السلام، پر از ظلم و جور مى شود، با هر گونه حركت اصلاحى جدى (چه رسد به تشكيل حكومت اسلامى و مبارزه با استكبار جهانى و...) مخالف هستند و حتى گروهى از آنان مى پندارند كه قبل از ظهور، زمين «بايد» از ظلم و ستم پر شود; يعنى از آن، برداشتى «تكليف آور» تصور مى كنند.

اين در حالى است كه پر شدن زمين از ظلم و جور صرفا خبر (اخبار از واقع) است كه آن هم به اهل باطل مستند است، يعنى اين مقدمه ظهور، توسط دشمنان اسلام و امام عصر، عليه السلام، واقع مى شود و وظيفه دوستان آن حضرت ايجاد مقدمه و زمينه مثبت براى ظهور است.

منطق گروهى ديگر «فاجلسوا فى بيوتكم » است. يعنى: در زمان غيبت مطلقا در خانه هاى خود بنشينيد (و در هيچ مبارزه و قيامى شركت نكنيد).

اين عبارت عين تعبير حديث يا برگرفته از احاديثى است كه ائمه، عليهم السلام، بيشتر در زمينه قيام و تشكيل حكومت در زمان خود به ياران و اصحاب خويش بيان مى فرمودند، و يا ناظر به مبارزات و قيامهايى است كه در زمان غيبت، نه براى اقامه حق و امر به معروف و نهى از منكر، بلكه براى رياست طلبى و قبضه قدرت و اينگونه امور از جانب برخى قدرت طلبان صورت مى گيرد; همچنانكه رواياتى با اين مفهوم كه «هر قيامى قبل از ظهور امام عصر، عليه السلام، باطل است » يا «به نتيجه نمى رسد»، به اتفاق نظر تمام علماى اسلام شناس، ناظر به مواردى است كه كسى به عنوان يابت خاصه يا مهدويت قيام كند و مردم را به خويش بخواند (به اصطلاح «دعوت به نفس » نمايد).

چنين انديشه ها و بينشهايى برخاسته از عدم تلقى صحيح، عميق و حماسى از انتظار فرج و ابعاد آن است كه يكى از آثار ويرانگر و منفى آن برداشت نادرست، ناقص و انحرافى از «دعاى تعجيل فرج » است، زيرا صاحبان چنين انديشه هايى تصور مى كنند هيچ وظيفه و تكليف جدى و بنيادينى به عنوان مبارزه با دشمنان اسلام (آن هم دشمنان جهانى) و تشكيل حكومت اسلامى و برپا كردن حق در روى زمين ندارند، و همه اينها مختص امام زمان، عليه السلام، است.

طبيعى است چنين كسانى فكر كنند كه فقط بايد بنشينند و براى آمدن آن حضرت دعا كنند، دعايى خشك و بى ارتباط با وظايف و آرمانهاى سنگين منتظران واقعى. اينان در واقع همان گونه كه موضوع «انتظار فرج » را تحريف كرده اند، مساله مهم و ارزشمند «دعا براى تعجيل فرج » را نيز، محرف ساخته اند.

بينش صحيح و معقول كدام است؟
تلقى درست و سازنده از «انتظار فرج » عبارت است از انتظار قدرت اسلام و اقتدار و آمادگى مسلمانان براى ظلم ستيزى، عدل گسترى و مبارزه با دشمنان اسلام.

صاحبان اين بينش معتقدند كه بايد خود، جامعه خود و بلكه افكار عمومى جهان را براى آمدن امام عصر، عليه السلام، و ظهور و حكومت آن حضرت آماده كرد.

منطق اين گروه، به زبان روايات، در حقيقت اين حديث است كه:

... فيوطئون للمهدى يعنى سلطانه (5)

(ياران و منتظران راستين امام زمان كسانى اند كه) زمينه حكومت جهانى امام مهدى را براى آن حضرت آماده مى سازند.

اكنون سؤال اين است كه: آيا زمينه سازى براى حكومت و دولت امام زمان، عليه السلام، (كه جهانى است)، جز با مبارزه با استكبار جهانى، تشكيل حكومت اسلامى و گسترش آن هر قدر كه ميسر شود، انتشار و اقتدار اسلام و صدور انديشه حق طلبى، ستم ستيزى و اسلام خواهى ممكن است؟

آيا صاحبان و عاملان چنين انديشه اى واقعا «منتظر فرج » هستند، يا خانه نشينان و كسانى كه با احياى حق، تشكيل حكومت و صدور و انتشار عدالت و فضيلت و اسلام ناب، مخالفند و آن را مانع تعجيل فرج مى پندارند؟!

يك نمومه عينى
نمونه عينى آنچه گفتيم، انقلاب اسلامى ايران است. هر انسان عاقل و انديشمندى اذعان مى كند كه انديشه انتظار فرج و دعاى تعجيل در ظهور بزرگ منجى بشريت، امام عصر، عليه السلام، در اين زمان و در اين شرايط، از حقيقت و محتواى معقول و راستين خود برخوردار گرديده است.

اكنون براى اينكه نمونه عينى مذكور را كاملتر كنيم، فرازهايى از دعاى حضرت امام خمينى، رضى الله عنه، بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران را زينت بخش پايان مقال قرار مى دهيم.

همه ما تحليل آن بزرگ رهبر اسلام و اسلام شناس ژرف نگر اين دوران در مورد انتظار فرج و دعاى تعجيل فرج را كم و بيش شنيده ايم. ايشان در مورد انتظار فرج فرموده اند:

انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است. ما بايد با قدرت بخشيدن به اسلام، زمينه ظهور حضرت صاحب، عليه السلام، را فراهم سازيم... (قريب به مضمون)امام امت، قدس سره، با چنين تفكر و بينشى، مفهوم راستين و ژرف «انتظار فرج » را تبيين نموده و با برپايى انقلاب اسلامى ايران به آن عينيت بخشيد.

همين بزرگمرد الهى، گستره جهانشمول آرمانهاى مقدس اسلام و انقلاب اسلامى را در ظهور امام عصر، عليه السلام، مى ديد و براى تعجيل در فرج آن حضرت دعا مى فرمود.

نمونه هايى از دعاهاى ايشان، چنين است:

- ... حضرت صاحب، عليه السلام، اين معنا را اجرا خواهد كرد و در تمام عالم، زمين را پر از عدل و داد خواهد كرد... ان شاءالله خداوند تعجيل كند در فرج او (6) .

- چه مبارك است زادروز ابرمردى كه جهان را از شر ستمگران و دغلبازان تطهير مى نمايد... اميد است كه خداوند آن روز فرخنده را به ظهور اين مولود فرخنده هر چه زودتر فرا رساند... از نفس گرم ولى الله الاعظم، عجل الله تعالى فرجه الشريف، مى خواهم كه از خداوند متعال تقاضا فرمايد كه همه ما و همه مقامات و تمام ملت شريف را توفيق به عمل به اسلام و قوانين اسلامى عطا فرمايد، و تعجيل در ظهور بقية الله روحى فداه نمايد... (7)

- مسؤولان ما بايد بدانند كه انقلاب ما محدود به ايران نيست. انقلاب مردم ايران، نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمدارى حضرت حجت، ارواحنا فداه، است، كه خداوند همه مسلمانان و جهانيان منت نهد و ظهور و فرجش را در عصر حاضر قرار دهد... (8)

از اين فراز چنين بر مى آيد كه امام امت، قدس سره، آن قدر به دعاى تعجيل فرج اعتقاد و اميد داشتند كه تحقق آن را حتى در عصر حاضر از خداوند متعال درخواست مى كردند.

روشن است كه چنين دعاى گرم، آگاهانه و اميدوارانه اى ثمره آن بينش عميق و عملكرد مكتبى صحيح و انقلابى است. نكته بسيار مهم و قابل توجه اين است كه اين پيشواى بزرگ استكبارستيز، احياگر اسلام ناب محمدى، صلى الله عليه وآله، برپا كننده انقلاب اسلامى ايران و كسى كه بينشهاى سخيف، ضعيف و نادرست مربوط به انتظار فرج و دعا براى تعجيل در ظهور را سخت به باد انتقاد گرفته و مدعيان دروغين ولايت و انتظار را مورد ملامت قرار مى داد، اين گونه خاضعانه به درگاه حضرت حق دعا كرده و تعجيل در ظهور امام عصر، عليه السلام، را (حتى در همين دوران حاضر) درخواست مى نمود; باشد كه ما نيز پيرو راهش باشيم.
ادامه دارد


پى نوشتها:
1. كمال الدين، باب 45 حديث چهارم; متن حديث را در قسمت قبل ذكر كرديم.
2. مفهوم اين عبارت به فارسى چنين است: «ميزان سنجش ارزشها در زمينه فوائد و آثار دعا براى (تعجيل فرج) حضرت قائم، عجل الله تعالى فرجه، و به طور خلاصه: «ارزش دعاى تعجيل فرج ». چاپ اول اين كتاب در يك مجلد و چاپ بعدى آن در دو مجلد به طبع رسيده و به فارسى نيز ترجمه گرديده است. مطلب مذكور در مقدمه اين كتاب مندرج است.
3. و يا رؤياى صادقه اى كه استاد شهيد مطهرى، در بحث تجسم اعمال در كتاب «عدل الهى » نقل مى كند.
4. ذكر نكته مذكور براى اين است كه دوستان و شيعيان امام عصر، عليه السلام، بيش از پيش به محتواى عقلانى، غنا و مبانى استوار مكتب ولايت و فرهنگ انتظار توجه كنند و از عوام زدگى بپرهيزند، على رغم وجود بسيارى از رؤياهاى صادقه و يا تشرفاتى كه براى اشخاصى صالح و شايسته به وفوع پيوسته و ذكر آنها نيز ممكن است مفيد باشد; اما بناى ما در اين نوشتارها، نگاه تحليلى و معقول به مساله دعاى تعجيل فرج است; گر چه تاثير احساسى، عاطفى و ارزشى نمونه هايى از موارد مذكور نيز قابل توجه است
5. الصافى، الگلپايگانى، لطف اله، منتخب الاثر فى الامام الثانى عشر، عليه السلام، ص 304.
6. صحيفه نور، ج 12، ص 208.
7. پيام امام امت، قدس سره، تاريخ نيمه شعبان سال 1401 ق.
8. پيام امام امت، قدس سره، به مهاجرين جنگ تحميلى به مناسبت نيمه شعبان، تاريخ 2/1/1368.

 


ماهنامه موعود شماره 16


 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.