spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود

مطالب مرتبط

addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
منتقم دادگر چاپ پست الكترونيكي
۲۶ اسفند ۱۳۸۳
رفتن به
منتقم دادگر
صفحه 2
محسن قنبريان

1. طرح مساله
مساله مهدويت از جمله مسايلى است كه در روايات اسلامى تاكيد بسيارى بر آن شده است. در بين روايات مربوط به ابعاد مساله مهدويت، رواياتى عهده‏دار تبيين «هدف قيام امام عصر»، ارواحنا فداه، مى‏باشند كه بطور كلى شايد بتوان اين روايات را به دو دسته تقسيم كرد:

الف) رواياتى كه هدف ظهور آن حضرت را «پر كردن جهان از عدل و داد» (يملا الارض قسطا و عدلا) و امور مربوط به آن معرفى مى‏كنند كه برخى‏123 روايت (1) و برخى ديگر 132 روايت (2) از مراجع شيعه و سنى در اين باره شمرده‏اند.

ب) رواياتى كه هدف ظهور آن حضرت را «انتقام خون اباعبدالله‏»، عليه‏السلام، يا انتقام پيامبران و... شمرده و آن حضرت را «الطالب بدم المقتول بكربلا» (3) و امثال آن معرفى مى‏نمايد. امام صادق، عليه‏السلام، در ذيل حديثى طولانى در وصف ياران آن حضرت آورده است «و شعار آنان اينست اى خونخواهان حسين‏»! (يا لثارات الحسين، عليه‏السلام) (4)

اكنون اين سؤال مطرح است كه هدف قيام آن عصاره هستى و يگانه عصر، كدام امر است؟ يكى از اين دو، يا هر دو؟

آيا هدف آن بزرگوار اولا برگزارى قسط و عدل جهانى و سپس انتقام گرفتن از دشمنان اهل بيت، عليهم‏السلام، است؟ يا يك هدف بيشتر ندارد؟ اگر چنين است آن يك هدف چيست؟

مدعا اينست كه آن يگانه عصر در هدف هم يگانه است; هدف او يك چيز بيشتر نيست، آنهم انتقام خون امام حسين، عليه‏السلام، كه خود عين برقرارى قسط و عدل جهانى است!

2. مقدمه
اما بيان اينكه چگونه برقرارى قسط و عدل جهانى همان انتقام خون حسين، عليه‏السلام، است و بالعكس، نيازمند به مقدماتى است كه در ذيل مى‏شمريم. (5)

2-1 برقرارى قسط و عدل هدف زمينى ارسال رسل و انزال كتب
برقرارى قسط و عدل هدف زمينى ارسال رسل و انزال كتب است كه در پرتو آن كمالات انسانى هم به غايت‏خود خواهد رسيد و انسان به كنه عبوديت و قرب ربوبيت نايل خواهد شد. پر واضح است‏برقرارى قسط و عدل فقط در بعد اقتصادى يا سياسى، اجتماعى و حتى آميزه‏اى از ايندو و به تنهايى وجهه همت رسولان الهى نيست; اگر نگوييم چنين چيزى اصلا امكان ظهور ندارد مگر بر پايه اعتدلال اخلاقى و بينشى.

بر اساس عدالت اقتصادى و سياسى گرچه تشكيل حكومت و برقرارى قسط و عدل اقتصادى، سياسى مورد توجه پيامبران الهى بوده است، اما آنها توجه همه جانبه به عدل و قسط داشته و عدل جامع را طلب مى‏كردند; يعنى هم مبعوث براى «اتمام مكارم اخلاق‏» بوده‏اند (عدل اخلاقى) و هم «قائم بالقسط‏» (عدل اقتصادى سياسى).

2-2 اصالت اعتدال اخلاقى و رابطه آن با عدل اقتصادى، سياسى
در اينكه رابطه تنگاتنگى بين اعتدال اخلاقى و عدل اقتصادى سياسى هست، خيلى نيازمند استدلال نيستيم. واضح است اقامه قسط و عدل (اجتماعى، سياسى و اقتصادى) از غير عادل (ظالم) محال است، چرا كه فاقد شئى نمى‏تواند معطى شئى باشد. برقرارى قسط و عدل لازمه‏اش بودن اعتدال اخلاقى و بينشى در متوليان اقامه چنين چيزى است. و از آنسو نيز بر اساس اصل «من لا معاش له لامعاد له‏» (كسى كه معاشش تامين نگردد، معادش نيز راست نيايد)، چگونه ممكن است در زير يوغ «فرعونها» و «قارونها» كه بر هم زنندگان قسط و عدل «سياسى‏» و «اقتصادى‏»اند، خيل مردم بتوانند به اعتدال اخلاقى برسند؟ روشن است كه با «زور» و «زر» ظالمين مردم مستضعف به استثمار كشيده شده و به عبادت غير خدا رو خواهند آورد و از اعتدال اخلاقى و بينشى روز به روز دورتر خواهند شد كه تاريخ گواه بر اين مدعاست و از همين رو مبارزه با فرعونها و قارونها از رؤوس برنامه مبارزاتى انبيا براى برقرارى قسط و عدل همه جانبه بوده است.

اما سخن در اين است كه على رغم اين رابطه تنگاتنگ كداميك اصل است؟ به فرموده شهيد بهشتى، رحمة‏الله‏عليه:

در جامعه اسلامى زيربناى همه عدلها، عدل اخلاقى است و حتى عدل اقتصادى و عدل سياسى به دليل نقشى كه در عدل اخلاقى دارد مورد توجه است. (6)

سر مطلب در اين است كه عدل اخلاقى بيش از ساير عدلها با اهداف عالى‏تر خلقت‏سنخيت دارد. توضيح اينكه هدف اصلى خلقت‏يعنى كنه عبوديت و رسيدن به قرب الهى مقدماتى دارد كه البته به بيان شهيد مطهرى، رحمة‏الله‏عليه، مقدمات آلى (7) نيستند، بلكه داراى ارزش ذاتى‏اند. از اين مقدمات مى‏توان قسط و عدل اقتصادى، سياسى و هم اخلاقى را نام برد كه ارزش آنها بسته به در برداشتن ميزانى از هدف عالى در آنهاست. براى مثال نسبت‏به هدف رسيدن به دانشگاه، تحصيلات ابتدايى و راهنمايى و دبيرستان مقدمات‏اند; اما تحصيلات ابتدايى گرچه چيزى نيست كه پس از رسيدن به مرحله بالاتر ديگر بى‏ارزش شود و وجود و عدمش بالسويه گردد، بلكه عدم آن مرتبه بالاتر را از بين مى‏برد (دقت‏شود) اما روشن است كه به اندازه تحصيلات دبيرستان در بر دارنده معلومات دانشگاه نيست; از اينرو مى‏توان گفت تحصيلات دبيرستان اصل است‏يا به تحصيلات دانشگاه نزديكتر است. (8) در قسط و عدل هم سخن همينگونه است; گرچه برقرارى قسط و عدل اقتصادى، سياسى و اخلاقى همه مقدمه رسيدن به قرب الهى هستند اما چون قرب الهى بيش از عدل اقتصادى، سياسى با اعتدال اخلاقى هم سنخ است، اعتدال اخلاقى در بين اين سه، اصل به شمار آمده و آندو و به نوعى مقدمه (البته مقدمه با ارزش ذاتى نه آلى) براى آن مى‏شوند و در مرتبه پايين‏تر قرار مى‏گيرند.

نشانه اين اولويت جايى نمود مى‏يابد كه به فرض اينها با يكديگر معارض شوند كه با اين مبنا «اگر در مقطعى از زمان ديديم كه عدل اخلاقى را بايد قربانى كنيم تا به عدل اجتماعى يا عدل اقتصادى برسيم حق نداريم اولويت را به عدل اقتصادى و اجتماعى بدهيم و عدل اخلاقى را قربانى كنيم. (9)

از اينرو نظام عدالت اقتصادى و سياسى كه مورد توجه مسلم اسلام هم مى‏باشد، بايد بر اساس مبانى عدل اخلاقى تنظيم شود و در چارچوب آن به رشد و اعتلا برسد و نه تنها حدود و ثغور آن را تضييع نكند كه موجب كمال و بالندگى آنهم گردد.


 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.