spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود

مطالب مرتبط

addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
امتحان مردم چاپ پست الكترونيكي
۲۰ خرداد ۱۳۸۷
 خداوند هرگز به ظلمي كه ظالمان در حق مؤمنان روا مي‏دارند، راضي نيست و آن را نه تكويناً و نه تشريعاً اراده نكرده است. تكويناً اراده نكرده چون ظلم ظالمان به اختيار و حريت خود ايشان صورت مي‏گيرد و خداوند در فعل اختياري هيچ انساني، خواست تكويني خود را تحميل نمي‏كند؛ زيرا اگر چنين كند، جبر لازم مي‏آيد و خداوند، عادل‏تر از آن است كه كسي را مجبور به كاري كند و سپس به خاطر انجام آن، مذمت و عقوبتش فرمايد.
 
 
 
 از برخي روايات استفاده مي‏شود كه غيبت امام مهدي‏(ع)، امتحاني الهي است كه خداوند به وسيلة آن، مؤمنان راستين و ثابت قدم را از مدعيان دروغين و مسلمانان سست عنصر تمييز مي‏دهد. از جمله اين روايات، روايتي است كه از امام موسي كاظم‏(ع) نقل شده و در آن آمده است:

چون پنجمين امام از فرزندان امام هفتمين غايب شود، الله الله در دينتان؛ مراقب باشيد كسي آن را از شما زايل نسازد. اي فرزندان من! به ناچار صاحب‏الامر غيبتي دارد تا آنجا كه معتقدان به اين امر از آن باز گردند. اين محنتي است كه خداي تعالي خلقش را به واسطه آن بيازمايد... .1

در روايتي كه از امام علي‏(ع) نقل شده، در اين زمينه چنين آمده است:
به خدا سوگند، من و اين دو فرزندم (حسن و حسين) كشته خواهيم شد و خداوند در آخرالزمان، مردي از فرزندانم را به خون‏خواهي ما برمي‏انگيزد و او مدتي غايب خواهد شد تا گمراهان جدا گردند [اين غيبت به درازا مي‏كشد] تا جايي كه افراد نادان مي‏گويند: خداوند ديگر به آل محمد نيازي ندارد.2

امام حسين‏(ع) در روايتي ضمن پيش‏بيني غيبت امام مهدي‏(ع) تصريح مي‏كند كه در اين غيبت، گروهي از دين برمي‏گردند و گروهي بر دين پابرجا مي‏مانند. اين بيان امام حسين‏(ع) نيز مي‏تواند شاهدي بر امتحان بودن غيبت امام دوازدهم باشد. متن روايت به اين شرح است:

براي او (امام مهدي‏ (ع)) غيبتي است كه در آن برخي از دين برمي‏گردند و برخي بر دين پابرجا مي‏مانند. پس آنها آزار مي‏بينند و به ايشان گفته مي‏شود: «اگر راست مي‏گوييد، اين وعده‏اي كه مي‏دهيد، كي محقق مي‏شود.» آگاه باشيد هر كس در زمان غيبت او در برابر آزار (دشمنان) و تكذيب (آنها) پايداري پيشه سازد، چون مجاهدي است كه با شمشير در پيشگاه رسول خدا ـ درود و سلام خدا بر او باد ـ جنگيده است.3

در روايتي كه از امام باقر(ع) نقل شده است، آن حضرت در حضور جمعي از ياران خود كه ظاهراً در مورد ظهور دولت حق و قيام امامي كه به سختي‏هاي شيعه پايان مي‏دهد، گفت‏وگو مي‏كردند، مي‏فرمايد:

شما به چه مي‏انديشيد؟ به خدا سوگند، هرگز آنچه چشم به راه آنيد، محقق نمي‏شود تا اينكه شما غربال شويد. به خدا سوگند، آنچه به آن اميد بسته‏ايد، رخ نخواهد داد تا اينكه شما آزمايش شويد. به خدا سوگند، آنچه در انتظار تحقق آن هستيد، واقع نمي‏شود تا اينكه شما از هم جدا شويد. به خدا قسم، آنچه دل در گرو آن داريد، تحقق نخواهد يافت مگر پس از نااميدي شما. به خدا قسم، آنچه چشم انتظار آن هستيد، رخ نمي‏دهد، تا اينكه آنان كه مستعد تيره‏بختي‏اند، تيره‏بخت و آنان كه مستعد نيك‌بختي‏اند، نيكبخت شوند.4

گفتني است نعماني نيز به هنگام بررسي روايات مربوط به غيبت امام زمان‏(ع)، پس از تعريف غيبت كبرا، فلسفة اين غيبت را امتحان و آزمايش مردم مي‏داند و براي اين موضوع به آيه‏اي از قرآن نيز استشهاد مي‏كند:

و غيبت دوم آن است كه سفيران و افرادي كه واسطه [ميان مردم و آن حضرت] بودند، برداشته شدند براي امري كه خداوند آن را اراده فرموده بود و نيز به خاطر تدبيري كه خدا در ميان مردم مقرر فرموده بود و همچنين براي واقع شدن آزمايش و امتحان و زير و رو و غربال شدن كساني كه ادعاي اين امر [تشيع] را مي‏كنند. همچنان‏كه خداي عزّ و جلّ فرموده است: «و خدا بر آن نيست كه مؤمنان را به اين [حالي] كه شما بر آن هستيد، واگذارد تا آنكه پليد را از پاك جدا كند و خدا بر آن نيست كه شما را از غيب آگاه گرداند...»5 و هم‏اكنون آن زمان فرا رسيده است. خداوند در آن ما را از پايداران بر حق و از جمله كساني كه در غربال فتنه خارج نمي‏شوند، قرار دهد.6

برخي از دانش‏وران شيعه معتقدند رواياتي كه در آنها از امتحان مردم در زمان غيبت سخن گفته شده است، تنها جنبة خبري داشته و تنها بر سختي‏ها و دشواري‏هايي كه در زمان غيبت براي شيعيان پيش مي‏آيد، دلالت مي‏كنند؛ زيرا اگر بپذيريم كه خداوند خواسته است با غيبت امام‏(ع)، مردم را امتحان كند، لازمة آن پذيرش ستمي است كه در زمان غيبت از سوي ستمكاران بر مؤمنان مي‏رود:

اخباري كه بر امتحان شيعه در زمان غيبت و دشواري كار برايشان و آزمايش صبر آنان بر غيبت، دلالت مي‏كنند، تنها از سختي‏هايي [كه براي] شيعيان [پيش مي‏آيد] خبر مي‏دهند، نه اينكه خداوند متعال امام‏(ع) را غايب كرده تا اينكه مردم را امتحان كند. چگونه خداوند چنين چيزي را اراده كند، در حالي كه لازمه آن، ظلم و معصيتي است كه از جانب ستم‏كاران بر مؤمنان مي‏رود و خداي متعال اين را نمي‏خواهد، بلكه سبب غيبت همان ترسي است كه گفته‏ايم.7

برخي از اهل تحقيق، اين اشكال شيخ طوسي را رد كرده و در پاسخ آن نوشته‏اند:

خداوند هرگز به ظلمي كه ظالمان در حق مؤمنان روا مي‏دارند، راضي نيست و آن را نه تكويناً و نه تشريعاً اراده نكرده است. تكويناً اراده نكرده چون ظلم ظالمان به اختيار و حريت خود ايشان صورت مي‏گيرد و خداوند در فعل اختياري هيچ انساني، خواست تكويني خود را تحميل نمي‏كند؛ زيرا اگر چنين كند، جبر لازم مي‏آيد و خداوند، عادل‏تر از آن است كه كسي را مجبور به كاري كند و سپس به خاطر انجام آن، مذمت و عقوبتش فرمايد. از طرفي، خواست تشريعي خداوند نيز درست خلاف ظلم آنهاست؛ چون ارادة تشريعي عبارت است از امر و نهي الهي و خداوند ظالمان را از ارتكاب ظلم نهي فرموده است. پس خداوند هيچ اراده‏اي (نه تكويني و نه تشريعي) در مورد ظلم و ستم ظالمان بر مؤمنان ندارد. اما از آنجا كه خداوند، انسان‏هاي مختار را آزمايش مي‏كند، لازمة اختيار داشتن آنها اين است كه «بتوانند» ظلم كنند و اگر خداي متعال مانع ظلم ظالمان نشود، مخالف عدل و حكمت خويش عمل نكرده است. پس جلوگيري نكردن از وقوع ظلم ـ به خاطر امتحان يا هر حكمت ديگر ـ به معناي ارادة آن از ناحية خداوند نمي‏باشد.8


ابراهیم شفیعی سروستانی
ماهنامه موعود شماره 88

پي‌نوشت‌ها:

1. كمال الدين و تمام النعمه، ج1، باب 34، صص 359 و 360، ح 1.
2. كتاب الغيبة (نعماني)، ص 141، باب 10، ح 1.
3. كمال الدين و تمام النعمة، ج 1، باب 30، ص 317، ح 3؛ بحارالأنوار، ج 51، ص 133.
4. الكافي، ج 1، ص 370 و 371، ح 6؛ كتاب الغيبة (نعماني)، صص 208 و 209، ح 16 (با اندكي تفاوت).
5. سوره آل عمران (3)، آيه 179.
6. كتاب الغيبة (نعماني)، باب 10، ص 174.
7. كتاب الغيبة (شيخ طوسي)، ص 335.
8. سيد محمد بني‏هاشمي، راز پنهاني و رمز پيدايي، چاپ اول: تهران، نيك معارف، 1384، صص236و237.



 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.