صفحه نخست arrow مقالات arrow معارف اسلامی arrow صفات و ويژگيهاى آرمانشهر در انديشه اسلامى
spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود
addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
صفات و ويژگيهاى آرمانشهر در انديشه اسلامى چاپ پست الكترونيكي
۳۰ دي ۱۳۸۳


حسن ستارى ساربانقلى
كارشناس ارشد معمارى


 

آرمانشهر گاه در صورت اساطير و عصر زرين1 و حماسه هاى بشرى2 جلوه گر گشته است و گاه در محك بازگوئى آرمانهاى نظامهاى حاكم3.
از افلاطون يونانى در كتاب جمهورى4 (427-347پ.م) تا عصر اوج درخشش تمدن اسلامى با »انديشه هاى اهل مدينه فاضله« فارابى ايرانى5 و »يوتوپيا« تامس مور فيلسوف قرون پانزده و شانزده انگلستان6 (1516م) و فرانسيس بيكن و... همگى كوشيده اند به توصيف آرمانى شهرى ايده آل يا همان آرمانشهر مطلوبشان بپردازند. تحقق عدالت، دستيابى به حقيقت، طرح جامعه آرمانى، مفاهيم خير و شر، برابرى و برادرى، مفاهيم عقلانى، شيوه هاى رستگارى آدميان، مشخصات حكمران و حاكم آرمانشهر، تحقق بهشت اين جهانى، و... همگى در انديشه هاى آرمان ورزانه انديشمندان آرمانشهر ذكر گرديده است.
تصويرى كه از شهر آرمانى در سيماى توصيفى نامبردگان ارائه گشته است؛ برحسب مواضع سياسى و مذهبى و ايدئولوژيكى و فرهنگى عصر خود بوده است. گاه آرمانشهر در اساطير گذشته جست وجو شده است (عصر زرين)؛ و گاه به صورت بازآفرينى اى تكنولوژيكى و ايدئولوژيكى در آينده درآمده است7. گاه در افسانه ها و اساطير و افتخارات ملى گذشته جست وجو گرديده است8 و گاه در يادآورى انتظار فرج، در دستيابى به آينده اى موعود براى ضعفا و محرومان زمين، ترسيم گشته است9. تمدن اسلامى به دليل دارا بودن ويژگيهاى خاص و منحصر به فرد خود، سيما و چهره خاص خود را از آرمانشهر مطلوب خود ترسيم مى نمايد10. اين آرمانشهر داراى صفات و ويژگيهاى منحصر به فردى در انديشه اسلامى است. بهره گيرى از منابع و مراجع مربوط به اصول و ارزشهاى اسلامى و على الخصوص قرآن كريم (هيچ تر و خشكى نيست مگر اين كه در قرآن كريم ذكر گرديده است)11 و نيز سنت و سيره رسول اكرم (به عنوان اسوه حسنه امت اسلامى) و روايات رسيده از معصومان، مى تواند ما را به صفات و ويژگيهاى منحصر به فرد آرمانشهر اسلامى رهنمون باشد.
و نيز آرمان مهدويت و انتظار، با گرايش به مفهوم اميد به آينده درخشان تاريخ در پرتو ظهور و حضور مهدى موعود(ع) در آخرالزمان و تحقق ابعاد كامل آرمانشهر اسلامى و غايت كمال جوئى آدمى در تحقق ابعاد كامله »خليفةاللَّه فى ارضه« در حكومت مهدى موعود(ع)، نمونه اى از تحقق عينى آرمانشهر اسلامى است كه در قرآن كريم به آن وعده داده شده است12. (و نريد ان نمنّ على الذين استضعفو فى الارض، و نجعلهم ائمه، و نجعلهم الوارثين.)13 ضمن برشمردن مهم ترين صفات و ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى، در نهايت به بررسى مختصر برخى صفات و ويژگيهاى خاص حكومت حضرت مهدى(ع) در تحقق عينى آرمانشهر اسلامى مى پردازيم.

1. صفات و ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى

1-1. شهر عدالت:
برقرارى عدل و قسط از مهم ترين ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى است. تعادل و اعتدال نيز از مفاهيم عدالت در آرمانشهر اسلامى است. در آرمانشهر اسلامى كه تحقق مكان زيستى مناسب در بازآفرينى اعمالى خدائى است؛ در پيروى از كلام پروردگار14 به برقرارى عينى عدالت و نيز قرار دادن مناسب هر چيز در جاى خود (معناى حقيقى عدل)15 و خلق مناسب فضاها با اندازه هاى مناسب اقدام مى نمايد.

2-1. شهر طهارت و پاكى:
تأكيد بر طهارت معنائى و محتوائى در ظاهر و باطن جزو ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى است. همانطور كه پيكره شهرهاى مسلمين، با مجاورت مسجد (محل معنا)، مدرسه (محل آموزش) و بازار (محل ماده و كالا)، در هم آميخته اند؛ در آرمانشهر مطلوب اسلامى، تكيه بر »طيب« شهر پاكى و بهزيستى معنائى و محتوائى، ظاهرى و باطنى تأكيد شده است16. اين پاكى مى تواند هم شهر سالم زيستى و سكونتى مادى باشد و هم پاكى روحانى و معنوى آرمانشهر را به همراه داشته باشد و نشان از »مبرّى بودن بيمارى، ناهنجارى و تهديد باشد«.17

3. شهر ذكر و تذكر:18
از آنجا كه از اهداف بارى تعالى در آفرينش انسان، ذكر و تسبيح خالق متعال است؛ (ما خلقت الجن والانس الاّ ليعبدون)19 از اهداف آرمانشهر اسلامى، دادن تذكر مداوم به آدمى و يادآورى ذكر در همه ابعاد فضائى شهر است. هم تسلط كالبدى عناصر معنوى بر سيماى شهرى و هم همجوارى عناصر معنائى و محتوائى در تمامى اجزاى شهر، مى تواند به پيدايش و احياى شهر ذكر بينجامد. نمونه هاى خردتر فعلى، قرارگيرى تكايا در معابر و راسته هاى شهرى و نيز تسلط كالبدى مسجد به عنوان عنصرى اسلامى در شهرهاست. تلفيق تجسم عناصر طبيعى نظير آب و فضاى سبز و پوشش گياهى در فضاهاى زيستى و عناصر نمادين، امكان »ذكر« را مهيا مى نمايد.

4-1. شهر اصلاح:
تذكر خداوند بر عمل صالحان در كنار ايمان20 و اصلاح زمين، از موضوعاتى است كه در كتاب خدا تكرار گشته است. آرمانشهر اسلامى كه در پى تحقق مدينه فاضله خداگونه زمينى است؛ در اصلاح زمين و پاسداشت ميراث مشترك تمدنها مى كوشد و به ترميم ارتباط گسسته انسان و طبيعت برمى آيد. در آرمانشهر اسلامى، اصلاح و عدم فساد از صفات و ويژگيهاى خاص بستر شهرى است.21

5-1. شهر شكر:
مرحوم علامه طباطبائى در معناى شكر مى فرمايد: »شكر عبارت است از به كار بستن هر نعمتى در جاى خودش، به طورى كه نعمت، ولى نعمت را بهتر وانمودكند.«22 و لذا آرمانشهر اسلامى شهر شكر و بهره گيرى مناسب از محيط زيست، زيست بوم، استعدادها، پتانسيلها و قابليتهاى مادى و معنوى است. پرهيز از كفران نعمت، اسراف و تبذير از جلوه هاى آرمانشهر اسلامى است.

6-1. شهر وحدت:
وحدت فرد با جامعه، وحدت جامعه با محيط، وحدت اجزا در كل، وحدت در نگرش، وحدت در كالبد و سيماى شهرى، وحدت در پراكندگى يكسان و متناسب اجزاى شهرى (در عين توجه به مفهوم عدالت)، وحدت مردم شهر با مسئولان و بالعكس، وحدت تفكر در رسيدن به خشنودى خالق يكتا، وحدت نظر و عمل؛ همگى نشانه هائى دال بر وحدت در آرمانشهر اسلامى است. آرمانشهر اسلامى وحدت خالق را با وحدت اجزاى خود به نمايش مى گذارد. آرمانشهر اسلامى، انعكاسى از يگانگى و توحيد خالق جهان را در خود نمود مى دهد.23

7-1. شهر حفىّ:
»حفىّ به معناى زندگى و حيات، ضد مرگ و نابودى، داراى روح، رشد و شكوفائى و بارورى است.«24 در آرمانشهر اسلامى، همه چيز زنده است و در پى شكوفائى و بالندگى در رسيدن به هدفى واحد (قرب الهى). اين زنده بودن هم حكايت از سر زندگى معنائى و روحى و روانى ساكنان آن است و هم نشان از كاربرد گزاره تكنولوژيكى در تمامى اجزاى شهرى همگون با طبيعت و محيط زيست شهرى دارد. آرمانشهر اسلامى، شهر زندگى است.

8-1. شهر امن:
آرمانشهر اسلامى، شهر امنيت و صلح و اطمينان خاطر است. »ايمان و مؤمن نيز از ريشه امن اند«25 وجود ايمان و افراد مؤمن در شهر آرمانى اسلامى، حكايت از امن بودن شهر دارد و بالعكس. آرمانشهر اسلامى امنيت را در نظر و عمل براى شهروندان فراهم مى آورد. امنيت رشد و تعالى در آرمانشهر اسلامى موجود است. آرمانشهر اسلامى شهر امنيت و صلح است. اطمينان خاطر جسم و روح شهروندان در عينيت و ذهنيتهاى شهرى جارى است.

9-1. شهر، شأن واقعى انسان در مقام خليفه الهى:
برخى آيات قرآن كريم به نحوى به مقام انسان در جهان هستى اشاره دارند.26 انسان به مناسبت مقام خليفه الهى خود، مكان زيستى اى متناسب با مقام خود را مى طلبد؛ آرمانشهر اسلامى در پاسخ به اين نياز شهرى متناسب با شأن حقيقى آدمى است. در آرمانشهر اسلامى، اين آدمى است كه بر محيط مصنوع تسلط دارد و نه محيط مصنوع بر آدمى. در آرمانشهر اسلامى تأكيد بر تمامى ابعاد وجودى آدمى است و نه انحصاراً بر بعد مادى وى. فضاهاى آرمانشهر اسلامى در تناسب با شأن واقعى انسان، با پرداختن به ابعاد انسانى، محيط زيست، و القاى احساس قرب است نه غربت. آرمانشهر اسلامى در تلاش بر تداعى مفاهيم و معانى اى است كه بر ارتقاء معنوى و مادى آدمى بيفزايد. آنچه ذكر گرديد صرفاً برخى صفات و ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى است و نه تمامى ابعاد وجودى متحققه ويژگيهاى آرمانشهر اسلامى. در انديشه رويكرد به آرمانشهر، اسلام به طور عام و تشيع به طور خاص داراى جهت گيرى اى است كه نشان از رويكرد آينده نگرانه و امكان تحقق تاريخى پيدايش آرمانشهر اسلامى در ظهور و حضور انسان كامل، امام دوازدهم شيعيان مهدى موعود بقيةاللَّه(ع) را دارد.27 اين انديشه تحقق ظهور و حصول به شهر آرمانى (آرمانشهر)، داراى صفات و ويژگيهاى منحصر به خود مى باشد كه پس از ظهور آقا امام زمان(ع) صورت عينى به خود خواهد پذيرفت.

2. صفات و ويژگيهاى آرمانشهر حضرت مهدى موعود(ع)

2-1. جهان شمول بودن و حكومت جهانى آرمانشهر:
آرمانشهر حضرت مهدى موعود(ع)، آرمانشهرى جهانى است و همه زمين بر پهنه حكومت عدل و داد آن بزرگوار خواهد بود. دين اسلام در سراسر زمين احيا و جهان شمول خواهد گشت. »دين و اخلاق در آرمانشهر حضرت مهدى موعود(ع) در تمامى اقوام و ملل يكسان خواهد بود و احكام اسلام قلمروئى به گستردگى جهان خواهد يافت.«28 به موجب حديثى حضرت صاحب الزمان(ع) »... به هنگام انقلاب احوال مردم و اوضاع متزلزل قيام كند و زمين را پر از عدل و داد نمايد. چنان كه از ظلم و ستم پر شده باشد. ساكنان آسمان و زمين از حكومت او راضى خواهند بود.«29 جهان شمولى آرمانشهر مهدى موعود(ع) و جهانى بودن حكومت آن حضرت سبب: احياء دوباره اسلام و جهان شمولى آن؛ يكسانى دين در تمامى زمين؛ يكسان بودن دستورها و برچيده شدن دستورات متناقض؛ رهبريت يگانه زمين؛ انطباق مردم با احكام و فرمانها و قوانين جهانى آرمانشهر دينى؛ و... خواهد گرديد.

2-2. بهره گيرى از تمامى قابليتها و قدرتها و نيروهاى مادى در آرمانشهر مهدى موعود(ع):
در روايتى آمده است: »... زمين گنجهايش را براى او خارج مى سازد...«30 مراد از اين روايت بهره گيرى از تمامى قابليتها و قدرتها و نيروهاى مادى در آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع) است. از ويژگيهاى اين نكته برخوردارى تمامى زمين از نعمتها و نيز عمران و آبادى زمين است و نشانگر رفاه اقتصادى بى سابقه مردم زمين و سخاوتمندى و محبت آقا صاحب الزمان(ع) بر تمامى مردم زمين.
»از پيامبر اكرم(ص) ذكر شده است كه فرمودند: »امت من در زمان مهدى از چنان نعمتى برخوردار شود كه مانند آن را هرگز برخوردار نشده باشند، آسمان باران بر سر آنان فرو ريزد و زمين هيچ گياهى را نگاه نداشته، مگر اينكه آن را مى روياند.«31

3-2. تكامل شگرف علوم در آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع):
در روايتى از امام جعفر صادق(ع) آمده است: »دانش بيست و هفت (شعبه و شاخه) است و مجموع آنچه پيامبران آورده اند دو حرف است و مردم تا آن روز بيش از دو حرف را نمى دانند و چون قائم قيام كند بيست و پنج حرف بقيه را برون آورده و در ميان مردم منتشر مى سازد و بدين سان مجموع بيست و هفت جزء دانش را نشر مى دهد.«32 اين روايت حكايت از تحول علوم توسط آن حضرت و جهشى عظيم در پيشرفت زندگى بشريت در تمامى زواياى زندگى بشرى دارد.
آرمان شهر اسلامى مهدى موعود(ع)؛ شهر نهايت علوم و دانش بشرى است. ارتباطات جمعى، ابزارهاى بصرى، سيستمهاى اقتصادى، و حكومتى و قضاوتى و اجتماعى و غيره همگى با تحولى عظيم در آرمانشهر روبرو مى شوند. آرمانشهر مهدى موعود(ع) تحقق ابعاد بهشت آسمانى در قالبى زمينى است.

4-2. اتصال آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع) به عالمهاى بالا و عالم شهود و غيب:
آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع)، تجسم كالبدى نقطه آرمانى انديشه هاى بشرى است. آرمانشهر مهدى موعود(ع) هم امكان اتصال با آسمانها و سيارات و كهكشانها در سايه پيشرفت شگفت انگيز علوم به دست آن بزرگوار را داراست و هم امكان اتصال و حركت از جهان ماده به غيب و رسيدن به شهود معنا، در سايه تحقق امر »رجعت« را دارد. از امام باقر(ع) روايت شده است كه فرمود: »... بدانيد كه ذوالقرنين در انتخاب دو ابر رام و سركش مخيرگرديد و او ابر رام را برگزيد و ابر سركش، براى دوست و محبوب شما (مهدى) ذخيره گرديد، راوى گفت: سؤال كردم: ابر سركش كدام است؟ فرمود: ابرى كه در آن غرش رعد و صاعقه و يا برق وجود داشته باشد كه محبوب شما بر آن سوار مى گردد. بدانيد كه او بر ابر سوار گرديده و با اين وسائل بالا مى رود، وسائل آسمانها و زمينهاى هفتگانه...«33 اين امر نشان از راهيابى آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع) به آسمانها و كهكشانها و ارتباط با عوالم مادى بالا است. نكته مهم ديگر توجه به مسئله اى است كه در آيات متعدد تفسير و به »رجعت« تعبير شده است. كه روايات متعدد آن در حد زياد و تواتر است. منظور از رجعت باز شدن دريچه هاى جهان غيب و جهان مرگ بر روى آدمى است و تعدادى از جهان مرگ به جهان مادى و حيات دوباره برمى گردند كه اين امر در زمان حضور و ظهور مهدى موعود(ع) و در آرمانشهر اسلامى حضرت مهدى موعود(ع) صورت تحقق به خود خواهد گرفت. در روايتى از ابوبصير از امام باقر(ع) نقل شده است: »امام باقر به من فرمود: مگر اهل عراق منكر رجعت هستند؟ گفتم: آرى فرمود: آيا قرآن نمى خوانند: و روزى كه از هر امت دسته اى را برانگيزيم.«34
در روايت ديگرى از امام صادق(ع) درباره آيه ياد شده سؤال كردند: حضرت فرمود: »مردم درباره آنچه مى گويند؟ عرض كردم آنها مى گويند آيه راجع به قيامت است. فرمود: آيا خداوند در قيامت از هر امتى دسته اى را زنده مى گرداند و بقيه را به حال خود رها مى سازد؟! اين آيه قطعاً در مورد رجعت است و آيه مربوط به قيامت اين است: جملگى آنها را محشور گردانيم بى آن كه كسى را فروگذاريم و...«35
در روايتى ديگر »زراره گويد: از امام صادق درباره امور مهم رجعت و امثال آن پرسيدم حضرت فرمود: »آنچه از آن مى پرسيد هنوز وقتش نرسيده است. »بلكه آنها تكذيب كردند آنچه را كه احاطه علمى به آن نداشتند و به تأويل آن نرسيده اند.«36
اين روايتها همگى نشان از تحقق امورى بزرگ در آرمانشهر اسلامى مهدى موعود(ع) دارد. رجعت نه تنها سبب گشوده شدن دريچه هاى نوين معرفت بشرى بر حقايق عالم غيب و شهود و معنا مى گردد؛ بلكه سبب بصيرت هر چه بيشتر شهروندان آرمانشهر بر مسائلى بزرگ چونان »مرگ و زندگى« مى شود. تمامى زمين در سيطره جهانى مهدى موعود(ع) به صورت آرمانشهرى واحد جلوه گر مى گردد و تمامى زمين به سجود پروردگار خود مى شتابد. وظيفه ما در عصر غيبت آن بزرگوار، تلاش در انتظار فرج و تحقق و خلق آرمان شهر اسلامى است. تا زمين به نور پروردگارش روشن شود. »و اشرقت الارض بنور ربّها«.37

نتيجه گيرى:
انديشه آرمانشهر و پيدائى و پيدايش و خلق شهرى آرمانى در تمامى مكتبها و انديشه ها به نوعى موجود است. در اين ميان دين اسلام، به سبب رويكردهاى خاص توحيدنگر و ويژگيهاى خاص خود، صفات و ويژگيهاى مشخصى را براى آرمانشهر مطلوب خود خواهان است.
آرمانشهر اسلامى، شهر عدالت، شهر طهارت و پاكى، شهر ذكر و تذكر، شهر اصلاح، شهر شكر، شهر امن؛ و شهر تحقق شأن واقعى انسان در مقام خليفه الهى است. اسلام در عين تذكر بر آدمى در هجران از دارالقرار واقعى و بهشت موعود، وعده تحقق حتمى آرمانشهرى را ارائه مى دهد كه صورت كالبدى آن در سيطره دولت امام دوازدهم حضرت بقيةاللَّه مهدى موعود(ع)، نمود عينى خواهد پذيرفت.
انتظار فرج و اميد به ظهور انسان كامل و تحقق ابعاد كامله آرمانشهر اسلامى در عصر آن حضرت، خود نياز به افرادى صالح دارد. شناخت ويژگيها و صفات آرمانشهر موعود اسلامى، ما را در تلاش به رسيدن به مطلوب، يارى مى دهد و خط مشى مشخصى را در پيمودن مسير، فرارويمان مى نهد.


پى نوشتها:

1 . در مورد اسطوره عصر زرين رجوع شود به: ايلين، سگال، »انسان در گذرگان تكامل«، ج2، ص114 و 113 و نيز: بهار، مهرداد، »پژوهشى در اساطير ايران«، انتشارات توس، تهران، 1362.
2 . به عنوان مثال به حماسه »گيل گمش« در افسانه هاى سومرى و بابلى در »پهلوان نامه گيل گمش« مراجعه شود. صفوى، حسن، »پهلوان نامه گيل گمش«، اميركبير، تهران، 1356.
3 . هر نظامى، خواه كمونيستى، خواه فاشيستى، و... آرمان و ايده آل خود را رسيدن به غايتى مى داند كه مى توان آنرا »آرمانشهر مكتبى« هر جامعه ناميد.
4 . رجوع شود به: افلاطون، »جمهورى«، ترجمه حسن لطفى، خوارزمى، تهران، 1357.
5 . رجوع شود به: فارابى، ابونصر محمد ابن محمد، »انديشه هاى اهل مدينه فاضله«، ترجمه سيد جعفر سجادى، شوراى عالى فرهنگ و هنر ايران، تهران، 1354.
6 . براى آگاهى از يوتوپيا تامس مور رجوع شود به: مور، تامس، »آرمانشهر - اتوپيا«، ترجمه داريوش آشورى و نادر افشار نادرى، خوارزمى، تهران، 1361.
7 . نگرشهاى نوينى كه در سينماى غرب و سينماى هاليوود در برخورد با شهر آرمانى ظاهر مى شود؛ بازآفرينى تكنولوژيكى و ايدئولوژيكى آينده است.
8 . نظير اساطير برترى نژاد آريا و ژرمن، كه بهانه و دست آويز آلمان نازى براى پايه ريزى دولت نژادى رايش در آلمان گرديد. رجوع شود به: هيتلر، آدولف، »نبرد من«، ترجمه ع پاشائى، شهريار، تهران، تاريخ؟، و نيز رجوع شود به: ويليام، شايرر، »ظهور و سقوط رايش سوم«، ترجمه ابوطالب صارمى، اميركبير، تهران، 1353.
9 . چنين نگرشى در قرآن با وعده به مصتضعفان، چنين بيان شده است: »ونجعلهم ائمه، و نجعلهم الوارثين«.
10. مسأله پايان تاريخ با حكومت جهانى شكوهمند انسان كامل و وعده تحقق ارث برى زمين براى مستضعفان و مؤمنان روى زمين، در قرآن بيان گرديده است.
11. »ولا رطب ولا يابس الاّ فى كتاب مبين«. سوره انعام: آيه 59.
12. »و لقدكتبنا فى الزّبور، من بعد الذّكر، انّ الارض يرثها عبادى الصّالحون«. سوره انبيا: آيه 105.
13. سوره قصص: آيه 5.
14. رجوع شود به قرآن كريم، سوره نسا: آيات 135 و 58 ؛ سوره مائده: آيه 8 ؛ سوره انعام: آيه 152؛ سوره نحل: آيات 90 و 76.
15. رجوع شود به: علامه طباطبائى، »تفسير الميزان«، ترجمه سيد باقر موسوى، تهران، 1363، ج40، ص184 و ص102.
16. رجوع شود به: نوحى، سيد حميد، مقاله شهر ربانى، »تأملاتى در هنر و معمارى«، تهران، گام نو، 1379، ص125 تا ص139.
17. همان، ص124.
18. »ذكر حاضر كردن صورتى است كه بعد از غيبت از ادراك در ذهن حفظ شده، يا نگهداشتن صورت حاضر در ادراك است كه پنهان نشود« علامه طباطبائى، تفسير الميزان، به نقل از فصلنامه هنر شماره 40، ص116؛ تابستان 1378.
19. رجوع شود به قرآن كريم، سوره ذاريات، آيه 56.
20. رجوع شود به قرآن كريم، سوره اعراف: آيه 85 و 56؛ و نيز سوره آل عمران: آيه 57، و سوره بقره: آيه 62 و 25.
21. رجوع شود به قرآن كريم، سوره اعراف: آيه 85 و 56.
22. علامه طباطبائى، »تفسير شريف الميزان«، ترجمه سيد باقر موسوى، تهران، 1357؛ ج32، ص29.
23. آرمانشهر اسلامى به طور سمبليك بيان كالبدى و معنائى توحيد است.
24. رجوع شود به: نوحى، سيد حميد، مقاله شهر ربانى، »تأملاتى در هنر و معمارى«، تهران، گام نو، 1379، ص134.
25. همان، ص134.
26. رجوع شود به قرآن كريم، سوره حجر: آيات 30 و 29، سوره نحل: آيه 12؛ سوره اسرا: آيه 50 ؛ و سوره مؤمنون: آيه 14.
27. در مورد وعده ظهور انسان كامل مهدى موعود(ع) و حكومت جهانى آن حضرت رجوع شود به قرن كريم، آيات: سوره انبيا: آيه 105؛ سوره قصص: آيه 5؛ سوره مائده: آيه 54؛ سوره نور: آيه 56؛ سوره توبه: آيه 33؛ سوره اسرا: آيه 33؛ سوره بقره: آيه 114؛ سوره هود: آيه 86؛ سوره انعام: آيه 158؛ و سوره دخان: آيه 4 براى توضيح بيشتر مراجعه شود به: حكيمى، محمدرضا؛ »خورشيد مغرب«، تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ هجدهم، 1380، ص113 الى ص123.
28. رجوع شود به: حجت اللَّه اصيل، »آرمانشهر در انديشه ايرانى«، نشر نى چاپ دوم، 1381، ص87.
29. همان، ص87 ، (اصل روايت: بحارالانوار ج13، ص251).
30. كورانى، على، »عصر ظهور«، ترجمه عباس جلالى، مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى، چاپ دوم، 1371، ص362، (اصل روايت: بحارالانوار ج51، ص68).
31. همان، ص364، (اصل روايت: نسخه خطى ابن حماد، ص98).
32. همان، ص366، (اصل روايت: بحارالانوار، ج52، ص336).
33. همان، ص367، (اصل روايت: بحارالانوار، ج52، ص321).
34. همان، ص372، (اصل روايت: بحارالانوار، ج53، ص40).
35. همان، ص373، (اصل روايت: بحارالانوار، ج53، ص50).
36. همان، ص373، (اصل روايت: بحارالانوار، ج53، ص40).
37. رجوع شود به قرآن كريم، سوره زمر: آيه 69.

 



موعود شماره چهل و یک



 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.