صفحه نخست arrow مقالات arrow اراده معطوف به حق arrow اراده معطوف به حق(10):عبوديت دروازه ورود به عالم ديني
spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود

مطالب مرتبط

addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
اراده معطوف به حق(10):عبوديت دروازه ورود به عالم ديني چاپ پست الكترونيكي
۰۸ خرداد ۱۳۸۵

دروازه ورود به عالم ديني، «عبوديت» و دروازه ورود به عالم غربي «انانيت» است. خروج از عالم غربي هم ممكن نيست مگر آنكه مهاجر الي الله از دروازه «نفي خود» بگذرد. در حقيقت شيشه عمر اين غول «نفي خود» است اگر كه اين نفي «در حال» حادث شود و نه در صورت الفاظ قلابي. شهادت صرف زباني هيچگاه ناظر به ورود شهادت دهنده به عالم ايماني نيست. اين عجب نيست كه سيطره فرهنگ غربي در سرزمين هاي اسلامي در زماني اتفاق افتاده است كه از تمامي بلندگوهاشان صوت اذان به گوش مي رسد.
يعني مؤذن، بي آنكه به حقيقت كلمه «لااله» رسيده باشد كلام مقدس «الاالله» را فقط با صوت خوش ادا مي كند.
روزگاري جمله «من مي انديشم» دكارت مبتني بر «مراجعه و تحويل انسان بخود» منجر به بروز جهاني شد كه از آن با عنوان «عالم غربي» ياد كردم. اين مراجعه باعث نضج جديدي از معرفت درباره عالم و آدم شد، معرفتي كه به تمامي متكي به برداشت صرفا كمي از زمان و مكان بود و هستي را تا حد مبدل شدن به اشيايي مصرفي نازل مي ساخت و صورت نازل كميت صرف را بدان مي داد.



عالم و آدم از حيثيت قدسي تهي شدند و آگاهي هاي مبتني بر تجربه حسي چنان قطعيت يافتند كه آدمي خود را مستغني از مراجعه به هرگونه معرفتي ديگر براي درك و شناخت عالم دانست. اين دگرگوني بزرگ در ذهنيت و درك انسان غربي از عالم باعث ظهور مفاهيمي جديد از همه چيز شد كه اين مفاهيم براي انسان جديد شناخته شده بود و به مدد آن قوانين جديد، ادب جديد و ادبيات جديدي را جعل مي كرد تا عالم نوينش را گسترده كند و بر عرض و طول و ژرفاي آن بيفزايد. اين امر (انانيت) بنياد جديدي براي معرفت تلقي شد و در مدت چهار قرن تاثير عميقي در حيات فرهنگي و مادي ملل جهان گذاشت. چنان كه امروزه «علم تجربي» داعيه دار «علم به حقيقت اشياء» است و تمامي ابناء بني آدم در سرتاسر جهان در اين عالم سير مي كنند، در هوايش نفس مي كشند و بر آستانش تماميت دريافتها، مواريث و سنتهاي ديني را قرباني مي كنند و عزم جديدي بر حفظ آن، تداوم آن و سير در آن دارند. اگرچه آثار ترك بر ديوارهاي اين عالم نمودار شده ليكن هنوز مخالفت با اين بنا به گوشها خوش نمي آيد.
اتخاذ «استراتژي نفي خود» بدون پرسش از غرب ممكن نيست، وقتي چيزي را نمي شناسيم چگونه نفي كنيم؟ نزديك به يك ربع قرن است كه جماعتي كلنگ و تيشه بر سر و صورت غرب مي زنند اما هيچ اتفاق بزرگي نمي افتد، حتي در جغرافياي كوچك شهر و روستاي محل زندگيمان؟ ضربه ها را چه كساني مي زنند؟ چگونه مي زنند؟ كدامين نقطه را نشانه مي روند؟ حتي اگر كساني با سلام و صلوات هم كلنگ بزنند وقتي ندانند كه با چه موجودي و با كدامين ابعاد و وجوه روبرويند چنان كه شايسته است نتيجه اي نخواهند گرفت. «مشرق زمين» طي قرنهاي اخير بيشترين آسيب را از ناحيه «غرب» پذيرا بوده، چنان كه بعد از اين ذكر خواهد شد، بدعتهاي تاريخ جديد، تمامي «سنتهاي شرقي» را مورد تعرض قرار داده، آن را در محاق فرو برده و همه مجال ظهور و بروز را از آن اخذ كرده است. «سنت شرقي» ساكنين اين بخش فراخ از زمين را مستعد به بازپرسي از وضع پيش آمده مي نمايد زيرا، مسلمين به دليل داشتن زلال ترين و پيراسته ترين سنت و دريافت از عالم، بيش از ديگر ساكنان مشرق زمين مستعد طرح پرسشند و دريافتهاي اصيل و ناب مسلمين كه از ساحت قدس حقيقت كتاب الله و سنت و سيره نبي اكرم (ص) برخاسته است امكان رجوع به باطن و حقيقت عالم و مبدأ هستي را ممكن مي سازد و آيات كتاب الله و كلام رسول الله چون، جملگي حقيقت نابي هستند كه در صورت كلام و كلمه از ساحت قدس نازل شده و ناظر بدان عالم هستند امكان رجوع به باطن و حقيقت عالم و مبدأ هستي را ممكن مي سازند، در هيچيك از اقوام شرقي تا اين درجه «كلامي» به مكمن غيبي نزديك نيست زيرا جملگي حسب دريافتهاي غير وحياني و محرف ،آلوده به التقاط، خرافه و برداشتهاي انساني اند. چنان كه در سنتهاي شرق دور چون ژاپن (مذهب شينتو) استعداد پذيرش غرب و دريافتهاي دنياوي و سكولار بالقوه وجود دارد. استعدادي كه در وقت آشنايي با غرب امكان لازم را براي مبدل شدن ژاپن به سرزميني غربي ممكن ساخته است.
ديگر اين كه سنت ديني مسلمين، عمده ترين و كامل ترين بخش از بينش ديني و وجوه مختلف آن را داراست و علماي اين مكتب بزرگترين سهم را در تبيين و تفسير و انتقال اين سنت دارند از اينرو تعهد فرهيختگان اين مكتب بيش از سايرين نمود پيدا مي كند. اما بايد دانست كه اين تعهد و التزام تنها در حوزه تتبع و دين پژوهي آن هم به مدد «متدولوژي غربي» محقق كه تمام حيثيت خود را وامدار راسيوناليسم 1، پوزيتويسم 2 و پراگماتيسم 3 است محقق نمي شود. 4
اسماعيل شفيعي سروستاني

‍‍‍يي نوشت:
1- راسيوناليسم- مذهب اصالت عقل.
منظور از عقل (راسيونال) با آنچه كه متقدمان از آن ياد كرده اند متفاوت است. اين دريافت كاملا جديد متعلق به دوره جديد است و قرين با غفلت از تفكر معنوي است.
از اين عقل به عنوان (عقل جزوي) يا عقل مشترك (آنچه كه ميان همه آدميان به تساوي مشترك است) يا عقل كارافزا ياد كرده اند. بشر به مدد اين عقل قادر به درك عالم معقول و مجرد نيست.
2- پوزيتيويسم- از جريانهاي فلسفي معاصر است كه با تكيه بر مذهب اصالت عقل و تجربه بر دريافت صرفاً تجربي از عالم تكيه دارد و اين دريافت را مقدم بر ساير دريافتها مي شناسد.
3- پراگماتيسم- (پراتيك= عمل محض)، مذهب اصالت عمل.
پراگماتيسم ملاك علم جديد و حقيقت احكام تجربي است و به آن اعتبار مي بخشد. در عصر جديد علم جديد از اين جهت موجه جلوه مي كند كه آثار و نتايج علمي عايد بشر كند و امكان دخل و تصرف در زمين را فراهم آورد و جز آن هرگونه دريافتي كه حسب درك حسي و مادي از هستي منشأ عمل و تصرف نشود مردود شناخته مي شود.
4- حداقل طي پنجاه سال اخير بسياري از پژوهشگران حوزه ديني سعي در انجام پژوهش ديني به مدد «متدولوژي غربي» داشته اند. مطالعاتي از اين دست درباره شرق و سنتهاي شرقي و ديني توسط پژوهشگران و مستشرقان غربي بيش از پژوهشگران شرقي صورت گرفته و عرضه شده است. تتبع در حوزه تاريخ، تصوف، مشاهير، فلسفه براي مشرق زمينيان كه مأوا و مقصد خود را در غرب و يا غربيان جستجو مي كنند نه تنها سودمند نيست؛ بلكه بيش از پيش مفاهيم و معاني را در حجاب مي برد. مستشرقين همواره در تتبعات و جستجوي منابع و متون شرقي از حيثيت معنوي آنها كاستند و با تقدس زدايي و ارائه تفاسيري مادي و پوزيتيويستي، آنها را در خدمت فرهنگ و تمدن خود آوردند.

 

 
< قبل   بعد >
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.