spacer
«مؤسسة فرهنگي موعود عصر(عج)»، معجم مؤلّفين مهدوي را به‌زودي منتشر مي‌کند.
ادامه مطالب ...
 
advertisement.png, 0 kB
Advertisement
spacer
spacer

عضویت در خبرنامه

جستجوگر سايت

جستجوگر گوگل


جست‌وجو در سايت موعود
addtomyyahoo4Subscribe in NewsGator OnlineAdd to My AOL
Subscribe with BloglinesAdd to netvibes
Add to Google

 
عصمت كتاب مقدس-2 چاپ پست الكترونيكي
۲۵ مرداد ۱۳۸۴



محمدابراهيم الشربيني صقر
ترجمه: رضا عباسپور

اشاره:

يكي از مهم‌ترين مباني عقيدتي بنيادگرايان مسيحي، عصمت يا خطاناپذيري كتاب مقدس است، و بر همين اساس معتقدند، همه آنچه در كتاب مقدس آمده است، كلمه به كلمه، به همان صورتي كه در اين كتاب آمده و بدون هيچ تأويلي محقق خواهد شد.

در قسمت اول اين مقاله پس از بررسي اصلي ادعاي مسيحيان صهيونيست در مورد عصمت كتاب مقدس به نقد اين ادعا پرداخته و گفته شد كه كتابي كه به طريق وحي نازل مي‌شود و ادعاي عصمت آن از خطا و اشتباه مي‌رود بايد داراي دو شرط باشد. دلايل صحت سند كتاب و دلايل صحت متن آن و اين دو شرط هم، جز در قرآن در كتاب ديگري وجود ندارد. پس عصمت كتاب مقدس امري بي‌دليل است.

دلايل صحت سند در قسمت پيشين بررسي شد و در اين قسمت به بررسي دلايل صحت متن مي‌پردازيم.

 2. دلايل صحت متن

مهم‌‌ترين دلايل صحت و سلامت متن عبارتنداز:

1. سلامت متن از افتراء و تهمت‌هايي كه بر خدا و رسول خدا بسته شده است؛
2. سلامت متون كتاب از تناقض (اختلاف‌ها و اشتباه‌ها)؛
3. در برداشتن موارد غيبي.

هر كدام از اين موارد را به‌‌طور مفصل تبيين مي‌‌كنيم:

1ـ2. سلامت متن از افتراء و تهمت بر خدا و رسول: كتاب مقدس پر از تهمت‌هايي است كه بر خدا و رسول او زده شده است. اين خود مي‌‌تواند دليل تحريف آن باشد، بعضي از متوني كه در عهد قديم و جديد آمده، خداوند و انبياي او را به صفاتي كه در شأن آنها نيست توصيف مي‌‌كنند. آنچه كه در سفر پيدايش آمده است مي‌‌تواند مؤيد حرف ما در آنچه كه به خدا نسبت داده‌‌اند و البته لايق شأن خداوندي نيست، باشد:
خداوند در روز هفتم از آنچه ساخته بود فارغ شد و آرام گرفت. پس خداوند روز هفتم را مبارك خواند و آن را تقديس نمود؛ زيرا كه در آن روز بعد از اتمام كارش استراحت نموده و آرام گرفت.1

چگونه مي‌‌توان خستگي را به خداوند نسبت داد؟! آيا كسي كه خسته شود مي‌‌تواند استحقاق مقام خدايي را داشته باشد؟ اما آنچه حقيقت است در « قرآن كريم» آمده است.

و لقد خلقنا السّماوات والأرض و ما بينهما في ستّة أيّام و ما مسّنا من لغوب.2
و در حقيقت، آسمان‌ها و زمين و آنچه را كه ميان آن دو است در شش هنگام آفريديم و احساس خستگي نكرديم.

در همين سفر پيدايش نسبت به انبيا نيز تهمت‌هايي روا داشته‌‌اند:
و لوط از صوغر خارج شد و با دو دختر خود در كوه ساكن شد؛ زيرا ترسيد كه در صوغر بماند پس با دو دختر خود در غاري ساكن شد. دختر بزرگ به دختر كوچك گفت: پدر ما پير شده و مردي بر روي زمين نيست كه بر حسب عادت كلي جهان بتواند با ما نزديكي كند. بيا تا پدر خود را شراب بنوشانيم و با او همبستر شويم تا نسلي از پدر خود نكاهيم پس در همان شب پدر خود را شراب نوشانيدند و دختر بزرگ آمده و با پدر خويش هم خواب شد و او از خوابيدن و برخواستن وي آگاه نشد.3

اين‌چنين كتاب مقدس لوط نبي را به زنا با دختران خود محكوم مي‌‌كند. اينها دروغي بيش نيست.
آيا با وجود اين مطالب خرافي و دروغين باز هم كتاب مقدس معصوم از خطا و اشتباه است.
2ـ2. سلامت كتاب از تناقض (اختلاف‌ها و اشتباه‌ها): كتابي كه ادعاي عصمت آن مي‌‌رود ممكن نيست كه احكامش با هم تناقض داشته باشند، مطالبش با هم اختلاف ندارند و اشتباهي در آن مشاهده نمي‌‌شود. كتابي كه در دست اهل كتاب است پر است از اين اشتباه‌ها، اختلاف‌ها و... .

در كتاب إظهار الحق آمده است:
نويسنده مي‌‌گويد: هر كدام از اختلافات و اشتباهات به مواردي تقسيم مي‌‌شوند. اختلافاتي كه بين دو سفر است يا دو صحاح در يك سفر، و گاهي اين اختلافات ميان دو فقره در يك صحاح است يا در يك فقره ميان دو نسخه، يا بين دو ترجمه با دو زبان مختلف و... و طريق شناخت اختلافات، مقابله بين اسفار و صحاح‌ها و ميان ترجمه‌‌هاي مختلف و نسخه‌‌هاي متفاوت است. اغلب اختلافات به الفاظ برمي‌‌گردد و اما اشتباهات، آنچه كه اشتباهي در آن رخ مي‌‌دهد به خود فقره و معناي آن برمي‌‌گردد، شناخت اشتباهات به‌‌وسيله تناقض آنها با واقعيت يا عرف يا تاريخ يا عقل يا اقوال محققين يا با آنچه كه در دين بديهي است امكان مي‌‌يابد.4

در اينجا به برخي از اختلافاتي كه در كتاب مقدس وجود دارد اشاره مي‌‌كنيم. آنها بر سه نوعند:
الف) تناقض در يك خبر و موضوع آن؛
ب) تناقض در يك خبر و در دو موضوع؛
ج) تناقض در حكم تكليفي.

الف) تناقض در يك خبر و موضوع آن: براي مثال در انجيل متّي آمده است:
اين دوازده نفر را عيسي(ع) فرستاده و به آنها وصيت كرده و گفت: از راه امت‌ها نرويد و در شهري از سامريان داخل مشويد. بلكه نزد گوسفندان گم شده اسراييل برويد.5

و در پايان انجيل متّي آمده است:
پس عيسي پيش آمده به ايشان خطاب كرده و گفت: تمامي قدرت آسمان و زمين به من داده شده است، پس برويد و همه امت‌ها را شاگرد سازيد و ايشان را با اسم رب و ابن و روح‌‌القدس تعميد دهيد.6

دكتر عبداللَّه در توضيح اين دو متن مي‌‌نويسد:
متن اول به دعوتي خصوصي تصريح مي‌‌كند ـ كه صحيح همان است ـ اما در متن دوم دعوتي عمومي دارد. اين دو متن در يك انجيل آمده‌‌اند.7

اين است تناقض در يك خبر و موضوع آن. چگونه اين كتاب را متصف به عصمت مي‌‌كنند در حالي كه چنين تناقضاتي در آن وجود دارد.

ب) تناقض در يك خبر و در دو موضوع: آنچه كه در انجيل متّي و لوقا در مورد نسب نامه حضرت مسيح آمده است با هم تناقض دارند. درا نجيل متي در صحاح اول آمده است:
كتاب نسب‌‌نامه عيسي مسيح بن داوود بن ابراهيم.8

و اما در انجيل لوقا آمده است:
عيسي آن هنگام كه شروع كرد قريب به سي ساله بود و حسب گمان مردم پسر يوسف بن هالي بن متاثيا بن لاوي بن ملكي بن ينا بن يوسف بن متاثيا بن عاموس بن ناحوم بن حسلي بن نجاي بن مآث بن متاثيا بن شمعي بن يوسف بن يهودا بن يوحنا بن ريسا بن زربابل بن شالتيئيل بن نيري بن ملكي بن آدي بن قضم... بن يهودا بن يعقوب بن اسحاق بن ابراهيم.9

اختلاف دو انجيل در نسب نامه حضرت عيسي كاملاً واضح و روشن است.
در عهد قديم نيز تناقض‌هاي زيادي مشاهده مي‌‌شود براي مثال در «سفر لاويان» آمده است:
اگر برادرت نزد تو فقير شده و خود را به تو بفروشد او را مثل غلام خود مدار. مثل مزدور و مهمان نزد تو باشد و تا سال يوبيل نزد تو خدمت نمايد.10

و در همين سفر آمده است:
ايشان را تا ابد مملوك سازيد.11

و در سفر تثنيه آمده است:
اگر مرد يا زن عبراني از برادرانت به تو فروخته شود. او تو را شش سال خدمت نمايد. پس در سال هفتم او را نزد خود آزاد كرده، رها كن.12

اين‌ها تناقضاتي است كه در عهد قديم مشاهده مي‌‌شود. اگر كتاب مقدس كتابي از طرف خداوند بود، اخبار آن با هم تناقضي نداشت.

ج) تناقض در حكم تكليفي: در احكام تكليفي نيز تناقض‌هايي در كتاب مقدس ديده مي‌‌شود. براي مثال برخي از متون كتاب مقدس به حرمت خمر و اجتناب از نوشيدن آن امر كرده و برخي ديگر آن را نعمت خدا و منّتي از طرف او مي‌‌دانند.
از متوني كه در مورد تحريم خمر آمده است:
شراب مسخره كننده است و مسكرات عربده مي‌‌آورد و هر كه با آن فريفته شود حكيم نيست.13

همچنين آمده است:
زنا، شراب و شيره دل ايشان را مي‌‌ربايد.14

و متوني كه آن را حلال مي‌‌شمارد:
تو را دوست داشته بركت خواهد داد و خواهد افزود و ميوه بطن تو و ميوه زمين تو را و شراب و روغن تو را و... دوست دارد.15

در سفر جامعه آمده است:
شرابت را با قلبي پاك بنوش.16

و در متّي:
پسر انسان كه مي‌‌خورد و مي‌‌نوشد مي‌‌آيد و مي‌‌گويند اينك مردي پرخور و ميگسار آمد.17

اين هم تناقض در حكم تكليفي، آيا كتاب مقدس معصوم از خطا و اشتباه است؟

اشتباهات

در كتاب مقدس اشتباهات بسياري وجود دارد. علامه رحمةالله هندي برخي از آنها را در كتابش آورده است.
در آيه هفده از باب دوم سفر پيدايش آمده است: »اما از درخت معرفت نيك و بد زنهار نخوري؛ زيرا روزي كه از آن خوردي هر آينه خواهي مرد«. و اين اشتباه است، چرا كه حضرت آدم(ع) از آن خورد و نه تنها در آن روز نمرد بلكه بيش از نود سال زندگي كرد.18

و از جمله اشتباهات در عهد جديد:
در باب بيست و شش از انجيل متّي كه عيسي(ع) به يهود مي‌‌گويد: بعد از اين پسر انسان را خواهيد ديد كه بر دست راست قوّت نشسته بر ابرهاي آسمان مي‌‌آيد.19

و اين يك اشتباه است چرا كه يهود هنوز ننشسته است و بر ابرهاي آسمان نيامده است.20

كتاب مقدسي كه بنيادگرايان ادعاي عصمت آن را دارند پر است از اختلافات و اشتباهاتي كه نمونه‌‌هايي از آن ذكر شد، چگونه كتاب مقدس را كتابي بدون اشتباه و خطا مي‌‌دانند؟!

اما تنها كتابي كه در آن اشتباه و يا اختلافي وجود ندارد كتاب « قرآن كريم» است. خداوند بزرگ مي‌‌فرمايد:
أفلا يتدبّرون القرآن ولو كان من عند غيرالله لوجدوا فيه اختلافاً كثيراً.21

آيا در معاني قرآن نمي‌‌انديشيد؟ اگر از جانب غير خدا بود قطعاً در آن اختلافات بسياري مي‌‌يافتند.

3. دربرداشتن موارد غيبي

مطالب مشتمل بر موارد غيبي يك كتاب نشان از سلامت متن آن است. اگر كتابي معصوم از خطا و اشتباه باشد به ناچار بايد محتوي موارد غيبي باشد. مانند ايمان به روز جزا و ايمان به صفات و اسماء خداوندي، عقل به تنهايي قادر به درك همه يا برخي از آنها نيست، پس هر كتابي كه شامل اينگونه مباحث شد (مثل قرآن كريم) صادق و حقيقي است. البته منظور ما كتابي است كه شامل متوني مشتمل بر صفات و اسماء خداوندي بوده يا هر چيزي كه از ملائكه، بهشت و جهنم، روز حساب و... بحث كرده باشد نه همه كتاب‌ها.

بايد بدانيد كه عقل از درك مغيبات عاجز است و هيچ راهي براي درك آنها جز طريق وحي صادق از خداوندي آگاه نيست. پس آمدن برخي از مغيبات همچنانكه در قرآن نيز آمده است دليلي است بر اينكه اين متن وحي صادقي است كه امكان دستيابي به آن از غير طريق وحي وجود ندارد. خداوند مي‌‌فرمايد:
عالم الغيب فلا يظهر علي غيبه أحداً إلاّ من ارتضي من رسول فانّه يسلك من بين يديه و من خلفه رصداً ليعلم أن قد أبلغوا رسالات ربّهم و أحاط بما لديهم و أحصي كلّ شي‌‌ء عدداً.22

داناي نهان است و كسي را بر غيب خود آگاه نمي‌‌كند، جز پيامبري را كه از او خشنود باشد، كه در اين صورت براي او از پيش رو و از پشت سرش نگاهباناني برخواهد گماشت تا معلوم بدارد كه پيامهاي پروردگار خود را رسانيده‌‌اند و خدا بدانچه نزد ايشان است احاطه دارد و هر چيزي را به عدد شمار كرده است.

خلاصه كلام:
هر دو شرطي كه درباره آنها به‌‌طور مفصل بحث كرديم يعني دلايل صحت سند و دلايل سلامت متن فقط و فقط در قرآن كريم وجود دارد و كتاب مقدس فاقد آن است. پس چگونه اين بنيادگرايان مدعي عصمت حرف به حرف كتاب مقدس هستند؟

تفسير حرف به حرف كتاب مقدس

بنيادگرايان بر اين باورند كه بايد حرف به حرف كتاب مقدس را تفسير كرد و از هر نوع تأويل به رأيي اجتناب نمود.

براي رد اين نظريه مي‌‌گوييم: اي مسيحيان بنيادگرا! شما كه هميشه دم از تفسير حرف به حرف كتاب مقدس مي‌‌زنيد پس به چه دليل كتاب مقدس را تأويل و تفسير مي‌‌كنيد و آنهم تأويلات و تفسيراتي كه مبنايش اميال و گرايش‌هاي نفسانيتان است و با اين عمل سخن خود را نقض مي‌‌كنيد، براي مثال در سفر حزقيال تفسير واژه «يأجوج و مأجوج» را «روسيه» مي‌‌دانيد كه خداوند در نبرد «آرماگدون» آن را نابود خواهد كرد، و از طرفي همين واژه را در سفر رؤيا به گونه‌‌اي ديگر تفسير مي‌‌نماييد:

... تا بيرون رود و امت‌هايي را كه در چهار زاويه جهانند يعني يأجوج و مأجوج را گمراه كند و ايشان را به خاطر جنگ گردهم آورد و مقدار ايشان چون ريگ درياست.23

شما در اين آيه يأجوج و مأجوج را كشور روسيه نمي‌‌دانيد بلكه آن را استعاره‌‌اي از توصيف جنگ آخرالزمان به‌‌شمار مي‌‌آوريد كه در حقيقت وجود خارجي ندارد.

اي پيروان مذهب عصمت حرف به حرف كتاب مقدس چرا به اين استعارات و تأويلات پناه مي‌‌بريد!
نمونه‌‌اي ديگر اينكه شما آرماگدون را نبردي در پايان تاريخ جهان مي‌‌دانيد اما در تفسيرات خود آن را اسم مكاني به شمار مي‌‌آوريد.

مؤيد حرف ما جمله‌‌اي است كه در سفر رؤيا آمده است:
پس آنها را در مكاني به نام آرماگدون جمع كرد.24

بالاخره آيا آرماگدون نام مكاني است و يا نام نبردي، شما در عمل حرف‌هايتان را زير پا مي‌‌گذاريد، اين دليل بي‌‌پايه بودن تفسيرها و پيروي از هوا و هوسهاست.

اعتقاد بنيادگرايان به تقدّس شخص

بنيادگرايان مسيحي علاوه بر اينكه معتقد به تقديس متون هستند اشخاص را نيز مقدس مي‌‌دارند، دليل تقدس متون، عصمت حرف به حرف آنها از هرگونه اشتباه، خطا، نقص و عيب است. پس آنها حق هستند و هر چه مخالف آنهاست باطل. قبلاً در اين مورد مباحثي داشته‌‌ايم و بر ما لازم است تا در مورد دوم (تقديس اشخاص) بحث؛ كنيم چرا كه اين بنيادگرايان جايگاه افراد را جايگاه رفيعي مي‌‌دانند و معتقدند كه كلام آنها از متون كتاب مقدس هم برتر است.

اما آنچه كه از آنها صادر مي‌‌شود مبتني بر اميال و گرايش‌هاي نفساني است.
به اين بنيادگرايان مي‌‌گوييم: اگر ادعاي عصمت بزرگانتان را مي‌‌كنيد و معتقد به مقام والاي آنها هستيد بلكه گفتار آنها را بر متون كتاب مقدس ترجيح مي‌‌دهيد، پس به چه دليل در يك مسئله اقوال آنها مختلف است و در كلامشان تناقض و تفسيرات مختلفي مشاهده مي‌‌شود.

اگر كلام آنها را معصوم از خطا و اشتباه مي‌‌دانيد ممكن نيست كه در گفتار يكي از آنها تناقض وجود داشته باشد؛ چرا كه در هنگام تناقض دو قول، بايد صحّت يكي را قبول كرد و به بطلان ديگري حكم داد. در اينصورت هيچكدام از آن دو قول، معصوم نخواهد بود.

به بنيادگراياني كه معتقد به عصمت كتاب و بزرگانشان هستند مي‌‌گوييم: چرا در مهم‌ترين عقيده‌‌تان يعني عقيده هزاره اختلاف نظرات زيادي وجود دارد.

مگر برخي از شما نمي‌‌گوييد كه مسيح(ع) پس از اينكه به حساب مؤمنان جهان رسيد به مدت هزار سال به زمين باز خواهد گشت پس به ناگزير بايد زمينه اجتماعي و سياسي را براي بازگشت مسيح آماده كنيم.
و مگر عده‌‌اي ديگر از شما نمي‌‌گوييد كه مسيح(ع) به زمين باز خواهد گشت تا به تنهايي به مدت هزار سال بر اهل زمين حكمراني كند.

در مقام مقايسه، سخن كداميك از علماي شما را بپذيريم. آيا هنوز معتقد به عصمت كتاب و گفتار علمايتان هستيد. قرآن كريم كتابي است كه به حضرت محمد(ص) وحي شده و از هرگونه خطا و اشتباهي به دور است. تحريف نشده است و در آن اختلافات و يا اشتباهاتي وجود ندارد. تنها رسول‌‌الله(ص) است كه فرد معصومي به‌‌شمار مي‌‌رود،25 وي كلام خداوند را به مردم ابلاغ مي‌‌كرد و در كارش از هوي و هوس پيروي نكرد:
و ما ينطق عن الهوي إن هو إلاّ وحي يوحي.26

و از سر هوس سخن نمي‌‌گويد اين سخن چيزي جز وحي كه وحي مي‌‌شود نيست.
امام ابن‌‌كثير (م 774 ق.) در تفسير اين دو آيه مي‌‌نويسد:
كلامي مغرضانه و از روي هوا و هوس نگفت و كلام خداوند را بي‌‌كم و كاست به مردم ابلاغ كرد.27

به همين دليل اطاعت و پيروي از او لازم است. خداوند مي‌‌فرمايد:
و ما اتاكم الرسول فخذوه و ما نهاكم عنه فانتهوا و اتقوا الله إنّ اللَّه شديد العقاب.28
و آنچه را به شما داد، بگيريد و از آنچه شما را بازداشت باز ايستيد و از خدا پروا بداريد كه خدا سخت كيفر است.

كلام رسول الله(ص) از طرف خداوند بزرگ مرتبه است. مي‌‌فرمايد:
يا أيّها الرّسول بلّغ ما أنزل إليك من ربّك و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته والله يعصمك من الناس إن الله لا يهدي القوم الكافرين.29
اي پيامبر! آنچه از پروردگارت به سوي تو نازل شده ابلاغ كن و اگر نكني پيامش را نرسانده‌‌اي و خدا تو را از گزند مردم نگاه مي‌‌دارد، آري خدا گروه كافران را هدايت نمي‌‌كند.

و مي‌‌فرمايد:
و أنزلنا اليك الذّكر تبيّن للناس ما نزل إليهم و لعلّهم يتفكّرون.30

و اين قرآن را به سوي تو فرود آورديم تا براي مردم آنچه را كه براي ايشان نازل شده است توضيح دهي و اميد كه آنها بيانديشند.

و رسول‌‌الله داناترين مردم به منظور خداوند است، خداوند مراد خود را به رسول‌‌اللَّه مي‌‌فهماند و بيان مي‌‌كند:
ثمّ إنّ علينا بيانه.31
و سپس تبيين آن بر ما لازم است.

نتيجه‌گيري:

از آنچه گفته شد نتيجه مي‌‌گيريم كه:

1. ادعاي عصمت كتاب مقدس از خطا و اشتباه توسط مسيحيان بنيادگرا يك ادعاي بي‌‌پايه است كه سندي بر صحت آن وجود ندارد، كتاب مقدس داراي دو شرط دلايل صحت سند و دلايل سلامت متن نيست. در نتيجه عصمت آن ثابت نشده و قداستش از بين مي‌‌رود.

2. ادعاي تفسير حرف به حرف كتاب مقدس نيز ادعاي دروغيني است. اين امر با آنچه كه ذكر كرديم واضح مي‌‌شود. آنها رو به تفسير كتاب مقدس آورده‌‌اند و در تفسيرات خود تأويلات و استعاره‌‌هاي بسياري را به كار برده‌‌اند كه باعث تناقض در كلامشان شده است.

3. ادعاي تقديس اشخاص و اينكه كلامشان از خطا و اشتباه به دور است نيز باطل است. بزرگ‌ترين دليل بر بطلان ادعاي آنها اين است كه بر يك نظر يا يك متن اتفاق‌‌نظر پيدا نكرده‌‌اند.

پس با مباحثي كه به طور مشروح آورده شد نتيجه آن است كه كتاب مقدس تحريف شده و نمي‌‌توان عصمت از خطا و اشتباه را به آن نسبت داد.

ماهنامه موعود شماره 54

پي‌‌نوشت‌ها:
1. سفر پيدايش 3-2/2.
2. سوره ق(50) آيه 38.
3. سفر پيدايش 34-30/19.
4. اظهار الحق، رحمةالله هندي، تحقيق دكتر محمد احمد ملكاوي، دارالحرمين، قاهره، 1413ه ، ص168.
5. متي 6-5/10.
6. متي 17/28.
7. مدخل لدراسة الاديان، ص114.
8. متي 1/1.
9. لوقا 25-23-3.
10. لاويان 40-39/25.
11. لاويان 46/25.
12. تثنيه 12/15.
13. امثال سليمان نبي 1/20.
14. هوشع 11/4.
15. تثنيه 13/7.
16. جامعه 7/6.
17. متي 19/11.
18. اظهار الحق، ص226.
19. پيدايش 64/26.
20. اظهارالحق، ص346.
21. سوره نسا(4)، آيه 82.
22. سوره جن(72)، آيات 26 تا 28.
23. سفر رؤيا 8/20.
24. همان، 16/16.
25. اين مطلب براساس اعتقاد اهل سنت كه تنها پيامبراكرم(ص) را معصوم مي‌دانند بيان شده است وگرنه به اعتقاد شيعه افزون بر پيامبر(ص)، حضرت زهرا(س) و دوازده امام نيز از مقام عصمت برخوردارند.
26. سوره نجم (53)، آيات 3و4.
27. تفسير القرآن العظيم، ابن كثير، مكتبة التوفيقيه، قاهره، ص339 و 340.
28. سوره حشر(59)، آيه 7.
29. سوره مائده(5)، آيه 67.
30. سوره نحل(16)، آيه 44.
31. سورة قيامت (75)، آية 19.

 
< قبل
spacer

spacer

Creative Commons License
(cc) 2020 Mouood Researching Institute. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 License.
هرگونه استفاده از محتويات اين پايگاه اطلاع رساني، در هر کجاي دنيا، تنها براساس مفاد توافقنامه Creative Commons 3.0، مجاز است.
(ح) 1386 تمامي حقوق اين پايگاه اطلاع رساني، متعلق به مؤسسه فرهنگي موعود است.